Çorumlu şair merhum Rıfat KURTOĞLU’nun kaleminden…
Çorumludur
Eşeğine deh çüş oküze voha,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yakına ahacık ırağa deydaha,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Omuza yanıllı kaburga iyâ,
Kılavuza sağdıç damada gûya,
İnatcıya önâ,aksiye soya,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Cevizin kabuksuz içine gıynak,
İçlik çamaşıra donunan goynek,
Şamara şaplak da sopaya deynek,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Bolumuz ganidir gıtımız ecik,
Anasına sağmal buzağ’ya bicik,
Memeye cicik de civcive cücük,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Koçanına somak sapına calaz,
Tütüne kôr duman alafa alaz,
Hindiye culuk da yavruya palaz,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Keserken yarıdan gopana gıpcık,
Daracık geyinme şekline zıpcık,
Yaraya maraza gabuğa gapcık,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Karını kuşatan iç yağa cember,
İnce bağırsağın aşına mimbar,
Çatıya döşenen çıtaya cımbar,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Salatalık hıyar hemi de zavrak,
Ekmeğine somun simide gevrek,
Uyuşuğa hımbıl hızlıya dıvrak,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yılışığa cıvık meyyala bambal,
Eğri büğrü dönen tekere şambal,
Kırk karıklık üzüm bağına imbal,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Fevziye ye Fezik Kezban a Kezik,
Aş ekmeğe öyün yolluğa azık,
Topuğa incik de baldıra büzük,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Galiba elleham,asla ya sümme,
Yıkamaya yuma banyoya çimme,
Oturuşa bağdaş çökmeye çömme,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Sarıp sarmalama örtme bülleme,
Öğrenmeye at çuluna belleme,
Dolduruşa kışkırtmaya yelleme,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Yüzdeki cevallik tebessüm leççe,
İp sarılan döner aygıta teççe,
Hatice neneme kısaca Haççe,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Oyunda utulan aşığa enek,
Yufkadan banılan lokmaya sunak,
Ağaçtan su kabı destiye senek,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Sürüden ayrılan guruba pönnek,
Hayvanın doğurgan cinsine gunnak,
İkide bir şımaran adama şinnek,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Yüzsüz yorgan gıtil yatağa alık,
Avanağa angıt saflara culuk,
Yan basana çalık kart gıza galık,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Yaş cevizi kabuktan seçmeye gâğal,
Dikelmek dinelmek,eğilmek ağâl,
Rendeye küşdere çapaya mağâl,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Tipinin yığdığı sürgüne kurtük,
Yontulmuşa kertik sabuna kirtik,
Sabahtan akşama gezene sürtük,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Yüz rengine nevir simaya beniz,
Gırtlağa ümük de boğaza geniz,
Sap dibine anız Yunus a Yonuz,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Şişmanlara şişko,zayıfa arık,
Genç eşşeğe sıpa körpeye kurük,
Morale mırık da düzene dırık,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Et çemen bastırma sucuk ilişkir,
Çamaşıra esbap havluya peşgur,
Şek şüphe endişe kuşkuya işkir,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Alından bağlanan kuşağa şettel,
Hem geniş hem uzun giysiye battal,
Her şeyin baskınca tadına gattel,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Sakin uslu iyi hale eyinlik,
Yağmurluğa şemsiyeye cibinlik,
Yavmiyeye gunnük kümese pinnik,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Yatak yorgan konan dolaba yüklük,
Tuvalete hela çöplüğe bokluk,
İshale amel de kabıza beklik,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Nadan meymenetsiz,sakara çolpa,
Yüze gün işığı düşmeye şelpe,
üzüm pekmez bulaşığ’na şilepe,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
İncecik çekilmiş yarmaya duğül,
Kemrenin kurumuş yüzüne gığıl,
Keçinin koyunun damına ağıl,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Koşmak ya pallamak ve yahut sağart,
Beş parasız fakir olana zuğürt,
Ustanın yanında çırağa şağart,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Doğumdan sonraki ilk süte ağız,
Sözünen tepkiye lanete buğüz,
Gözü pek yürekli yiğide yağız,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Göğüs kafesine sine döş bağır,
Vücudun her iki yanına boğür,
Büyük baş malların hepsine sığır,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Böbreğe pörtelek bazen de boğrek,
Davarın yattığı gölgeye ağrek,
Ayçiçeğe avgun,zeyreğe zağrek,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Tandırda yapılan keteye bişi,
Mercimekli yarma tam çatal aşı,
Koşum hayvanların hepsine goşu,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Fitne düşünceli insana muzu,
Yufkanın kalın ve küçüğ’ne pezi,
Kağnıda ağaçtan dingile mazı,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Lastik ayakkabı bizde cızlavuk,
Ağaçtan yapılan kancaya kevük,
Madımağa pancar pancara livik,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Değirmene inen oluğa savak,
Meyveleri top top asmaya hevek,
Cevval yakışıklı gence de civek,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Ocaktan sıçrayan kıvılcım çıngı,
Derin üzüntüye acıya yangı,
Çalçene kavgacı kadına çengi,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Tarlayı nadasa bırakmaya herk,
Kuluçkaya yatmış tavuklara gurk,
Kavi sağlam metin her şeye de berk,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Sıra beklemeye sıraya keşik,
Eklemlerde oynak kemiğe aşık,
Genizden konuşan insana koşük,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Hamamda su tutan oluğa kunna,
Filamingo denen kuşlara dunna,
Teyele ilgip de iğneye inne,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Kenarsız köşesiz ovale söbe,
Ana baba annesine hep ebe,
Hocanın verdiği ödeve sâbâ,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Boyuna gitmeyen ağaca yatık,
Ayakta boğazsız örgüye patik,
Ekmeğin yanında her şeye katık,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Kökünden yağ çıkan yavşana geven,
Katığı olmadık ekmeğe yavan,
Patatese kumpür soğana suvan,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Ayağa bağlanan zincire köstek,
Boynu omzuna geçgine pöstek,
Kasıla kasıla gezene gostak,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Orta yerde karaltıya döküntü,
Darılmaya bunalmaya sıkıntı,
Düğün için davete de okuntu,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Kapı ardındaki sürgüye süve,
İneğin camızın gencine düve,
Rasgele biçilen ekine zıva,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Bıçağın bilenmiş ağzına gılâ,
Kuyuya sallanan helkeye tola,
Sepete tezgire küçüğne sele,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Cekete saho da paltoya cüppe,
Hop oturup kalkan kızlara hoppa,
Çalhama gönüllü oğlana züppe,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Çavuşunan baş çavuşa gedikli,
Gerdan gıdık sarkanlara gıdıklı,
Hovardaya zamparaya südüklü,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Pantolun tummanın kuşağna bezek,
Mayıstan yakacak yapmaya tezek,
Nemli nemli esen rüzgara Sazak,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Fincanın dibinde tortuya telve,
Oküzün boynunu tutana zelve,
İşve eda cilve helvaya halva,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Kelnameli netameli cıkcıklı,
Bir yaşına gelmiş kuzuya toklu,
Sıpasına haksız eşeğe haklı,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Bu ilde bıldırki tokluya şişek,
Selamsız sabahsız geçene eşek,
Harmanda serili samana döşek,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Harmandaki döküntüye malama,
Parmaktaki et yarana dolama,
Avaneye divaneye yalama,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Tanesi seçilmiş koçana somak,
Damdaki pencere köy yerde temek,
Çamur kazıyacak ersine cemek,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Bilmecenin adı Çorum da metel,
Merdivende her basamak bir badal,
Ağız kavgasına çekiş ve cedel,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Hamurdan yapılan aşa gaygana,
Gelin kızın eşyasına seysana,
Yarma bulgur ezen taşa arsana,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Rasgele döşenen lağıma taar,
İlçeye kasaba şehire şeer,
Boş yere ürüyen eniğe zaar,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Kulübe gumele bağ evi kelik,
Duvara örülen kıskıya helik,
Yüne yapağı da tiftiğe filik,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Ağaçtan yapılmış kazığa gadak,
Kısacığa godek enliye badak,
Oyunda utulan aşığa hodak,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Daldaki yapışık meyveye çatak,
Sıcak kap tutulan çift beze dutak,
Kama gibi çıkmış boynuza çıtak,
Diyeni görürsen sor Çorum’ludur.
Tencere guşene ilistir sitil,
Yüzsüz minderinen yorgana gıtil,
Yeşilken ütülen nohuda çötül,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
İnişlere rampa bayıra belân,
Kaplar hep kap kacak leğen ilâân,
Azmana toraman cılıza cılan,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yatağın yorganın iç yüzü çilte,
Bulamaya helle koyusu pelte,
Köpeğin boynunda tasmaya holta,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Boyun bağı dolak eldiven ellik,
Kiremitten küçük çömleğe billik,
Gelire gidere geçime dillik,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yüzde yara yeri kalana çopur,
İri kıyım baba yiğide zıpır,
Verimsiz ve kıraç toprağa kepir
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Üzümün olmamış hamına koruk,
Etin kalitesiz yağsızı arık,
Kasıkları fıtık erkeğe coruk,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Hayvanın tüyünde kirlere sadır,
Evde oturulan divana sedir,
Uzun boya sırık kısaya bodur,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Sulak ve verimli vadiye avlak,
Dönümün çeyreği sahaya evlek,
Kabuğu derisi kalkmışa kavlak,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Variz ordu bozan kız çocuk kızan,
Teraziye mizan basmaya pazen,
Üç beş yıl boş kalmış tarlaya hozan,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Kap kacak konulan terek bucaklık,
Baca üstü ocak başı ocaklık,
Dam üstünde serpeneğe saçaklık,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Evde süpürülen çölçöpe gübür,
Tüyleri dökülen hayvana cıbır,
Damda saman konan bölüme kubur,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yıkanan çamaşırın hepsine esbap,
Yakına ahretlik yarene ahbap,
Yuvarlağa tortop yağcıya gopgop,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
İyilikten bilmez nankörlere kelp,
Hacatın tutulur saplarına kulp,
Hileli yapılan her metale kalp,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur
Bulunulan yerin yanına böğür,
Çelikten dikilen fidana çöğür,
Ötmeyen zurnaya saza da sağır,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur
Kanatlı kapının dayağına çağ,
Saman yığını tığ kahyalara kâğ,
Evlâ uyguna yeğ küfeye de hâğ,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Kız evinden gelen hediye dürü,
Kocalara herif hanıma karı,
Her lafın başında sonunda hêri,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Yemlik üğütülen zahire zavar,
Etrafa yöreye muhite civar,
Koyundan keçiden sürüye davar,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Bir yerde kış boyu kalmak kışlamak,
İlgisiz ve alakasız boşlamak,
Atıl hale getirmeye heşlemek,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Gafa pot aza kıt yatalağa kût,
Omaca homaça kalçaya da hot,
Yol ayrımına çat çift çubuğa çüt,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Zırlayıp durana zıkkımın kökü,
Israrcı olana babanın beki,
Şergada muzunnas nakasın teki,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Maharete hüner yatkınlığa uz,
Son kışa zahmeri son bahara gûz,
Kıra bayıra boz kuzey yöne kuz,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Alış veriş aksate mesarife sarf,
Adet aneneye geleneğe örf,
Edep haya ya harf sadeceye sırf,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Çarık bağı pına parçaya pınta,
Enli boylu gelişmişe zıranta,
Çoluk çocuk ev halkına horanta,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Derideki siyah noktaya benek,
Çamaşırhaneye yunaklık yunak,
Yal kabına çanak binite binek,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Enenmişe buruk meleze kırık,
İp kazıkla hayvan kasmaya hörük,
Aklına geleni yapana yüğrük,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Av itine tazı çizgiye cızı,
Araziye yazı sancıya sızı,
Cadaloz fermanı cadıya cazı,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Tarladaki yeşil mahsule firez,
Leblebiye fındık fıstığa çerez,
Kiraza kirez de biraza birez,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Pekmez savurulan kepçeye kevgur,
Dünürlüğe kadem nişana tevkur,
Kısrak ata aygır erkeğ’ne beygir,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Gam kedere gada hastalık maraz,
Kulakları küçük koyuna kurüz,
Genç tavuğa ferik horoza horuz,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur
.
Had bilmeze had bildirme haklamak,
Arıtmaya temizliğe paklamak,
Elma armut doğramaya kaklamak,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Samimi can ciyer hal ölüm garim,
Deriden yapılan dikişe sırım,
Davarı öğleyin sağmaya örüm,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Odun kömürünün karası marsık,
Yerin altındaki tilkiye porsuk,
Gevşemiş yıpranmış sarkmışa pörsük,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Sonucu belirsiz her şeye muğlak,
Kulakları büyük başa yabr’uğlak,
İlmeğe gırgır da düğüme düğlek,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Sırtı yer görmedik yiğide merdan,
Çeneye gıdık da boyuna gerdan,
Karından yapılan yemeğe şirdan,
Diyeni gorürsen sor Çorum’ludur.
Rıfat KURTOĞLU