Ilhan Tascı
Eski İçişleri Bakanı Tantan, ‘Asıl önemli olan tetikçilerin arkasındaki beyni ortaya çıkarmak’ dedi
‘Aydınlar korkuyla sindirildi’
‘IŞIK TUTUYOR’ 24 Ocak 1993’te katledilen gazetemiz yazarı Uğur Mumcu’nun yolsuzluktan kaçakçılığa, terörden din ticaretine dek birçok alanda yaptığı çalışmalar günümüzde de yolumuza ışık tutuyor.

** Türkiye, faili meçhul cinayetlere kimi zaman toplumbilimcisini, kimi zaman halka doğruları gösteren aydınlarını kurban verdi. ”Masum insanlar öldürülürken susanlar” vardı, susmayanlar gibi. Susanların çoğunluğu ise ülke yönetiminde sorumluluk sahibi olanlardı. Bir yandan da Uğur Mumcu’nun deyişiyle ”Geçmiş cinayetleri kolaylıkla unutan bir toplum, bundan sonra dökülecek kanların da sorumluluğuna ortak oluyor”lardı. Yaşanan her cinayetin ardından dönemin siyasileri ”cinayetin çözülmesinin namus borçları” olduğunu dillendiriyorlardı… Bu borcu ödeyemeyeceklerini bile bile…
** Cinayetler, tozlu raflara kaldırılan dosyalar, savsaklanan soruşturmalarla aydınlatılmaya çalışıldı. Cinayetlerin ardından yakalananlar ise hep ”tetikçiler” oldu. Ya tetiği çektirenler? Yoktu… Tetiği çektirenler meçhul kaldı. Tetikçiyi harekete geçiren genellikle dış güdümlü güçlere ulaşılamaması ise yeni cinayetleri de beraberinde getirdi… Dizimizde, toplumun yüreğine sızılar düşürmüş cinayetlerin ardındakileri yorumlayanlarla karşı karşıya geleceksiniz. Yorumcular kimi kez eski İçişleri Bakanı, kimi kez emekli yargıtay başsavcısı, kimi kez de yürekteki koru en derinde duyan eşler olacak…
Muammer Aksoy Bahriye Üçok Ahmet Taner Kışlalı
Faili meçhullerin ”tetikçilerinin” yakalandığı operasyon için düğmeye basan dönemin İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, cinayetlerin ”önünün-arkasının” tam olarak aydınlatılamadığını vurguladı.
Katliamın arkasından yalnızca eylemcilerin yakalanabildiğine işaret eden Tantan, ”Ancak bunların arkasında beynin düşüncesi ortaya çıkarılmadı. Bu kişiler neden öldürüldüler? İşin özü tetikçilerin arkasındaki beyni çözmektir” dedi. Cinayetlerdeki ”hedeflerin” bilinçli seçildiğine dikkat çeken Tantan, ”Türkiye’nin arkasından gideceği aydını kalmadı. Aydınlar korkuyla sindirildi” değerlendirmesini yaptı.
Gazetemiz yazarları Uğur Mumcu, Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı, Prof. Dr. Muammer Aksoy ile Doç. Dr. Bahriye Üçok cinayetlerini de kapsayan 22 olayın failinin ortaya çıkarılmasındaki kilit isim Sadettin Tantan, İçişleri Bakanlığı öncesi ve sonrasında yaşananları, soruşturmada izlenen yöntemi anlattı.
‘ÖZEL EKİP OLUŞTURULDU’
Tantan, İçişleri Bakanlığı görevine gelmeden önce, faili meçhul cinayetlerin aydınlatılabilmesi ve güvenliğin tam olarak sağlanabilmesi için projeler geliştirdiğini belirtti ve ”Hedefim Türkiye’de terörün gelmiş olduğu noktada, bu yöndeki örgütlenmeleri çökertmekti” dedi.
Polis müdürlüğünü ima ederek ”yıllarca bu mücadelenin içinde yer aldığı için neyin ne olduğunu bilerek” bakanlık koltuğuna oturduğunu bildiren Tantan, ilk olarak terör ve organize suç örgütleriyle mücadelede görülen hukuki altyapı eksikliklerinin giderilmesi için harekete geçildiğini söyledi. Örgütlü suçlarla mücadelede, gizli ajan kullanmaktan telefon dinlemeye kadar birçok yeniliğin yasal düzenlemesinin yapıldığını belirten Tantan, bu çalışmaların ardından cinayetlerin çözülmesi noktasında yoğunlaştıklarını dile getirdi.
Faili meçhul cinayetlerin aydınlatılabilmesi için özel ekip oluşturduğunu ve bu ekipte yer alanların uzun süreli eğitimden geçirildiğini anlatan Sadettin Tantan, ”Eğitimin ardından projeli çalışmayı yürütecek özel kadro oluşmuş oldu” dedi.
‘LEGAL ÖRGÜTLER DE ARAŞTIRILDI’
Cumhuriyet tarihinde ilk kez dernek, vakıf adı altında faaliyet yürüten Türkiye genelindeki tüm legal görünümlü yapılanmaların araştırıldığını açıklayan Tantan, özellikle terör örgütleri ve cemaatlerin altyapısını oluşturanlarda yoğunlaşıldığını vurguladı.
Tantan, terör örgütlerinin altyapısına bakıldığında illegal yapılanma dışında legal yapılanmaların da dikkat çektiğini kaydetti ve ”O güne kadar legal görünümlü yapılanmalar hiçbir şekilde araştırılmamış. İllegal olanlar da ancak operasyonel faaliyetlerin ardından yakalandıkları kadarıyla kalmış. Legal olanların büyük bölümünü araştırdık. Biz bunu, ulusal ve uluslararası silahlı, silahsız örgütleri besleyen kaynaklara ulaşılması amacıyla yaptık” diye konuştu.
Tozlu raflara kaldırılmış, bilinçli olarak tutulmuş dosyaların ortaya çıkarıldığını anlatan Tantan, ”İstikrarsız ortamda kuralsızlık ortaya çıkıyor. Bu ortamda da örgütler giderek büyüyor. Bunlar da dikkate alınarak çalışmalar yapıldı. Kuralsızlıktan beslenen sistem içerisinde meslek odaları bile araştırıldı” dedi.
Oluşturulan ekibin bu çalışmaların ardından ilk olarak cinayetlerin üzerinden uzun zaman geçmesi nedeniyle o günkü koşullarda toplanmış olan bilgi ve delillerin tümünü yeniden elden geçirdiğini söyleyen Tantan, ”Oluşturulan özel ekip bu bilgi ve belgeleri güncelledi ve bunun üzerinden çalışmalara yön verildi” dedi.
‘TESADÜF DEĞİL’
Tantan, İstanbul Beykoz’da Hizbullah lideri Hüseyin Velioğlu’nun öldürüldüğü operasyonda sağlanan açılımla faili meçhul cinayetlerde ”bir uç” yakalandığını anımsattı ve ”Olaylar matematiksel bir problem çözülüyormuş gibi irdelendi. Parçalar bir araya getirildi. Çünkü Türkiye’deki yaratılan güvensizlik ortamı bir tesadüf değildi. Kontrollü bir istikrarsızlık ortamı devam ettirilmeye çalışılıyordu” dedi.
Tantan faili meçhul cinayetlerdeki hedeflerin bilinçli seçildiğini vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: ”Biz operasyonlara başladıktan sonra bakan olarak ben ve savcı, kolluk gücünün arkasında dimdik durduk. Bire bir dosya bazında gittik. Takip etmemiş olsaydık zaten bu sonuçlar ortaya çıkmazdı. Asıl önemli olan bu insanları kim yetiştirdi? Bunların arkasındaki güç kim? Bu tam olarak çıkmadı. Yalnızca eylemciler çıktı. Bu tetikçileri kim ve niçin kullandı? Tam olarak faili meçhullerin önü arkası çıkarılamadı. Cinayetlerde yalnızca tetikçiler çıktı. Ancak bunların arkasında beynin düşüncesi ortaya çıkarılmadı. Bu kişiler neden öldürüldüler? İşin özü tetikçilerin arkasındaki beyni çözmektir.”
‘AYDIN KALMADI’
Aydınların birer birer katledilmesiyle birlikte ”Türkiye’nin arkasından gideceği; halkın önünü açacak aydınının” kalmadığına işaret eden Sadettin Tantan, ”Türkiye’de sokakta aydın yok. Sözde aydınlar var. Halka sanal ortamlar yaratmak isteyenler var. Halkın önündeki aydınlar ‘Bırakın Avrupa yapsın her şeyi’ diyor. ‘Biz yapamıyoruz onlar yönetsin’ diyorlar. Bunlar toplumsal bilincin çökertilmesini beraberinde getirdi. Oysa hiçbiri tesadüf değil. Planlı bir çalışmanın ürünüdür” diye konuştu.
Tantan, ”Uğur Mumcu’dan sonra halkı bilgilendirecek, yol gösterecek gazeteci de kalmadı. Dedikodu yazan gazeteciler var. Çünkü artık korktular. Aydınlar korkuyla sindirildi” değerlendirmesini yaptı.
Tantan faili meçhul cinayetlerin aydınlatılmasına dönük çalışmalar sırasında yaşanan kimi olaylara da tepki gösterdi ve ”Yıllardır çözülmesi beklenen faili meçhul cinayetleri işleyenlere, bir bilim insanı, sanıkları görmeden ‘Bunlar işkence görmüştür’ diye rapor verebilmiştir. Bu da üzerinde düşünülmesi gereken önemli konulardan birisidir” dedi.
Sadettin Tantan, birçok aydına yönelik saldırıyı, Türkiye’de istikrarsız bir ortam yaratmak ve bunu sürdürmek isteyenlerin ”kavgayı körüklemek için” yaptıklarına dikkat çekti ve Mumcu suikastının ardından siyasilerce yalnızca sözler verildiğine, ancak adım atılmadığına işaret etti. Tantan, ”O gün siyaseten konuşuldu. Oysa yabancı servisler, aydınları öldürebilme gücüne sahipse bir yerde eksiklik vardı. Buradaki ihtiyaç iç ve dış bilgi ağınızı kurumsal yapıya dönüştürmekti. Ama kimse buna yanaşmadı. Ülkenin aydınları birer birer katlediliyor, birileri ‘Tuğlayı çekersek duvar üzerimize çöker’ diyerek kendilerini aldatıyor. ‘Düşmanı dışarda değil, içerde ara’ mesajı veriliyor. Bunlar aldatmacaydı” diye konuştu.
”Türkiye’de 3 binin üzerinde yabancı servis elemanı var dendi. Hiç kimse de yalanlamadı” diyen Sadettin Tantan, ”Bugün bile siyasette aymazlık var. İstikrarsızlığı ortadan kaldıracak bir projesi yok hükümetin” dedi. ”Cemaatler büyük güç olarak, hem siyasi hem de ekonomik olarak gelişiyorsa devlet güçsüz bırakılmış demektir” diyen Tantan, ”En büyük yanılgı, IMF’ye teslim edilmiş ekonomi, borç ödeme ekonomisidir. Kayıt dışının yüzde 70’lere vardığı bir ortamda hâlâ cemaat ve terör ekonomisi araştırılmaktan kaçınılıyor” diye konuştu. Türkiye’nin henüz ”istikrarsız konuma getirildiğinin farkında olmadığını” söyleyen Tantan, ”Yaşananların projeli olduğu bilinmiyor. Bugün gelinen noktada koltuk sürsün diye politika üretmeye çalışıyorlar. Türkiye’nin haber alabilme aracı bile bağımlıdır. Bu araçlar Türk halkına ait değildir. Böyle bir ülkede özgürlükler ve bağımsızlık savunulabilir mi?” dedi.
‘PARASI OLMAYAN ÖRGÜT ÇÖKER’
Tantan, Türkiye’de terör ekonomisini besleyen legal ve illegal yapılanmanın ekonomik boyutunun bilinemediğini ve araştırılmadığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: ”Terörü besleyen kaynaklara el konulabilmesi noktasında boşluk var. ABD ve Alman hukukundaki gibi müsadere yetkisi tanınmıyor. Ancak 11 Eylül’den sonra bu yetki, Avrupa’da daha da geliştirildi. Önemli olan bu kaynakların kesilmesidir. Çünkü terör ekonomisi sürdükçe terör faaliyetleri de sürecektir. Hiçbir siyasi iktidar bunu önleyici girişimde bulunmuyor.
Batı terörü besleyenlere el koyuyor, ancak Türkiye ile ilgili kaynaklara el koymuyor. ABD, PKK’nin finans kaynağını dondurabileceğini duyurdu. Türkiye ise PKK’nin temizlenmesini ABD’den bekliyor. Oysa bütün kaynaklarına el koysa sorun çözülecek. Hizbullah için de bu böyledir. Parası olmayan bir örgütün yaşama şansı artık yoktur.”
Cumhuriyet, 24.01.05
CİNAYETLER DİZİSİ
Türkiye’de özellikle 1970’lerden sonra, halka yol gösterip önünü açan birçok aydın, ilerici birer birer katledildi. Her faili meçhul cinayete yenileri eklendi.
Necdet Güçlü: Hacettepe Üniversitesi (HÜ) öğretim üyesi. 13 Nisan 1970’te AÜ Tıp Fakültesi’ne yapılan saldırıda öldürüldü.
1 Mayıs Katliamı: 1 Mayıs 1977 tarihinde Taksim’de işçi bayramını kutlayanların üzerine ateş açıldı, 36 kişi yaşamını yitirdi.
Orhan Yavuz: Erzurum Atatürk Üniversitesi öğretim görevlisi. 15 Haziran 1977’de bıçaklı saldırı sonucu öldürüldü.
Bedri Karafakioğlu: İTÜ Elektrik Fakültesi profesörlerinden. 20 Ekim 1978’de İstanbul’da öldürüldü.
Bedrettin Cömert: HÜ öğretim üyesi. 11 Temmuz 1978’de aracının içinde uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Doğan Öz: Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı. 24 Mart 1978’de Ankara’da uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Necdet Bulut: KTÜ öğretim üyesi. 8 Aralık 1978’de uğradığı saldırı sonucu öldü.
Kahramanmaraş Katliamı: 23-24 Aralık 1978’de, özellikle Alevi yurttaşlara dönük saldırıda 100’ü aşkın insan yaşamını yitirdi.
Ümit Doğanay: İÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekan Yardımcısı. 20 Kasım 1979’da İstanbul’da uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü.
Cevat Yurdakul: Adana Emniyet Müdürü. 28 Eylül 1979’da uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü.
Cavit Orhan Tütengil: İÜ İktisat Fakültesi Sosyoloji Kürsüsü Başkanı. 7 Aralık 1979’da İstanbul’da uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü.
Abdi İpekçi: Milliyet Gazetesi Genel Yayın Müdürü ve başyazarı. 1 Şubat 1979’da uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Ümit Kaftancıoğlu: TRT yapımcısı ve yazar. 11 Nisan 1980’de uğradığı saldırı sonucu öldürüldü.
Gün Sazak: MHP Genel Başkan Yardımcısı, Gümrük ve Tekel Bakanı. 27 Mayıs 1980’de Ankara’da silahlı saldırı sonucu öldürüldü.
Çorum Katliamı: Çorum’da Mayıs 1980’de çıkan olaylarda, çoğunluğu Alevi yurttaşlar olmak üzere 48 kişi yaşamını yitirdi.
Nihat Erim: Eski Başbakan. 20 Temmuz 1980’de İstanbul’da öldürüldü.
Kemal Türkler: Maden-İş Genel Başkanı. 22 Temmuz 1980’de İstanbul Merter’de uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
İlhan Erdost: Onur ve Sol Yayınları’nın yayıncısı, yazar. 7 Kasım 1980’de Ankara Mamak Cezaevi’nde askeri aracın içinde dövülerek öldürüldü.
Hiram Abbas: MİT Müsteşar Yardımcısı. 26 Eylül 1990’da İstanbul’da silahlı saldırı sonucu öldürüldü.
Muammer Aksoy: Atatürkçü Düşünce Derneği Başkanı ve anayasa hukuku profesörü. 31 Ocak 1990’da evinin önünde uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Bahriye Üçok: İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi. 6 Ekim 1990 tarihinde evine gönderilen bombalı paketle öldürüldü.
Turan Dursun: Gazeteci-yazar. 4 Eylül 1990’da İstanbul’da evinin önünde uğradığı silahlı saldırı sonucu katledildi.
Adnan Ersöz: Eski MİT Müsteşarı, emekli Orgeneral. 14 Ekim 1991’de uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Kemal Kayacan: Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı ve CHP milletvekili. 29 Temmuz 1992’de uğradığı saldırı sonucu öldürüldü.
Çetin Emeç: Hürriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni. 7 Mart 1990’da İstanbul’da vurularak öldürüldü.
Musa Anter: Gazeteci-yazar. 20 Eylül 1992’de Diyarbakır’da katledildi.
Sıvas Katliamı: Aralarında şair Behçet Aysan, Uğur Kaynar, Metin Altıok, ozanlar Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, yazar Asım Bezirci ile karikatürist Asaf Koçak’ın da bulunduğu 37 kişi, şeriat isteyenler tarafından Sıvas Madımak Oteli’nde yakılarak öldürüldü.
Mehmet Topaç: Eski Adalet Bakanı. 29 Eylül 1994 tarihinde Ankara’daki bürosunda öldürüldü.
Onat Kutlar: Gazetemiz yazarı. 30 Aralık 1994’te bombalı saldırıya uğradı. 11 Ocak 1995’te İstanbul’da yaşamını yitirdi.
Metin Göktepe: Evrensel gazetesi muhabiri. 8 Ocak 1996’da İstanbul’da polisler tarafından dövülerek öldürüldü.
Ahmet Taner Kışlalı: AÜ İletişim Fakültesi öğretim üyesi ve gazetemiz yazarı. 21 Ekim 1999’da evinin önündeki aracına yerleştirilen bombanın patlaması sonucu yaşamını yitirdi.
Gaffar Okkan: Hizbullah’a yönelik operasyonlarıyla öne çıkan Diyarbakır Emniyet Müdürü Okkan, 24 Ocak 2001’de Diyarbakır’da 5 polis memuruyla birlikte öldürüldü.
Necip Hablemitoğlu: Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Hablemitoğlu, 18 Aralık 2002 tarihinde evinin önünde uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi.
Cumhuriyet, 24.01.05

Ali Sirmen
Avrupa’da laiklik ve türban tartışmaları

‘Okullarda türban serbestisi’ isteğiyle sokaklara dökülen eylemcilere karşı özellikle Fransız hükümeti sert önlemler aldı
Avrupa: Laiklikten vazgeçilemez

• Fransa’da Cumhurbaşkanı Chirac’ın, aralarında türbanın da bulunduğu dini simgelerin okullarda yasaklanmasını istemesi, ülkenin birçok kentinde kalabalık mitinglerle protesto edildi. Gösterilere katılan ‘Müslümanlar’ Fransız yönetiminin İslam korkusu ile hareket ettiğini ileri sürüyordu.
• Oysa Chirac konuşmasında laikliğin Fransa’nın temel ilkesi olduğunu belirttikten sonra, toplumun bir gerginlik içinde olduğunu söylüyor ve ekliyordu: ”Cumhuriyet ayıran, bölen ve dışlayan her şeye karşı çıkacaktır. Kural karışımdır, çünkü bir araya getirir, bireyleri eşitlik temeline oturtur…”
  Fransa’nın birçok kentinde, (Marsilya, Lille; Toulouse, Nice, Bordeaux da) ve dünyanın dört bir yanında 18 Ocak 2004 günü gösteriler vardı. Gösterilerin amacı, Cumhurbaşkanı Chirac ‘ın çağrısı üzerine parlamentoda 4 Şubat günü oylanması beklenen, okullarda türban yasağını protesto etmekti.
  Paris’teki gösteriye 20 bin gibi küçümsenmeyecek sayıda kişinin katılmasına karşın yoğun bir Türk Müslüman nüfusunun oturmakta olduğu Berlin’deki göstericilerin sayısı yalnızca binle sınırlı kalmıştı.
  Ankara ve İstanbul’da Fransa Büyükelçiliği ile konsolosluğu önüne siyah çelenkler bırakıldı. ”Başörtüsüne mi yoksa İslama karşı yasa mı” diye soran pankartlar açıldı.
  Fransa’da türban ile ilgili yasa İslama karşı mı?
  Konuya bu biçimde yaklaşım ilk kez olmuyor. Stasi raporunun tartışıldığı sıralarda da, Chirac’ın açıklanmasının beklendiği günlerde de Fransa’da yönetimin ”İslam korkusu” ile hareket ettiği söylenmişti.
  Acaba gerçekten öyle miydi?
  Doğrusu Stasi komisyonunun oluşumu, cumhurbaşkanına sunduğu rapor, Jacques Chirac’ın açıklamaları hiç de bu yönde değildi.
  Her şeyden önce, komisyonun resmi adı, ”Cumhuriyet’te Laikliğin Uygulanması Konusunda Düşünce Geliştirme Komisyonu” idi ve 22 seçkin üyesi arasında, biri de Türk olan Gaye Petek olmak üzere, 4 tane Müslüman üye vardı.
  Bunlar arasında özellikle Sorbonne’da da İslami Düşünce Tarihi Kürsü’sünün başı olan Ord. Prof. Muhammed Arkoun dikkati çekmekteydi.
  Üstelik komisyonun, cumhurbaşkanına okullarda aralarında başörtüsü de olmak üzere, göze çarpan dini simgelerin taşınması ve kimi hastanelerde, bazı Müslüman kadın hastaların erkek doktora muayene olmak istememesi ile igili olarak yeni bir yasanın gerekli olduğunu bildiren rapordaki bütün kararlar, oybirliği ile alınmıştı.
  Başka bir deyişle, komisyonda bulunan Müslüman üyelerin de başörtüsü ile ilgili yasa konusunda, öbür üyelerden farklı bir görüşleri olmamıştı.
  Chirac ne diyor?
  Parlamentoya söz konusu yasa için çağrıda bulunan Fransız Cumhurbaşkanı Jacques Chirac’ın konuşmasında, bazı noktaların yeterince anlaşılamadığı veya hiç değilse üzerinde durulamadığını da görüyoruz.
  Jacques Chirac 17 Aralık 2003 tarihli konuşmasında, laikliğin Fransız Cumhuriyeti’nin temel ilkesi olduğunu, yıllar içinde bunun titizlikle korunduğunu belirttikten sonra, toplumun şu anda bir gerginlik içinde olduğunu söylüyor ve şöyle devam ediyor:
  ”… Bu gerginlik etkenlerinin neler olduğunu hepimiz biliyoruz. Küreselleşme şans getirici bir unsur olsa da bireyleri endişelendirmekte, istikrarını bozmakta ve bazen onları içe kapanmaya itmektedir.
  Büyük ideolojilerin ortadan kalktığı bu anda aydınlık düşmanlığı ve fanatizm dünya üzerinde kendine yer edinmeye başlamaktadır. Fransız ulusu ile olmasını istediğimiz Avrupa yurttaşlığı kavramı arasında kalan bu ara dönemde, her birimizin sınırlarını yeniden tanımlaması gerekiyor.
  Aynı zamanda eşitsizliklerin sürmesi ve hatta ciddileşmesi, sorunlu mahallelerle ülkenin geri kalanı arasında derinleşen uçurum, fırsat eşitliği ilkesini boşa çıkarmakta ve cumhuriyetçi anlaşmamızı parçalamakla tehdit etmektedir.
  Şurası kesindir ki, bu soruların cevabı ‘ne kendi içine tümden kapanmakta ne de cemaatçiliktedir.’ Cevap tam tersine beraberce yaşama isteğimizin ifadesinde, ortak hamlenin sağlamlaştırılmasında ve tarihimiz ve değerlerimizde yatmaktadır… Laiklik, geleneklerimizin bir parçasıdır. Cumhuriyetçi kimliğimizin merkezinde yer almaktadır. Bugün artık laikliği yeniden tanımlamak ya da sınırlarını değiştirmek söz konusu değildir. Laikliği, oluşturduğumuz dengelere ve cumhuriyetin değerlerine sadık kalarak yaşatmamız gerekmektedir.”
  Fransa Cumhurbaşkanı, sonradan Fransız olan göçmenlerin ayrımcılığa uğramamaları için entegrasyonlarını daha iyi sağlayacak koşulların yaratılması için de yasal düzenleme ve programlar önerdikten sonra, ”Cumhuriyet ayıran, bölen ve dışlayan her şeye karşı çıkacaktır. Kural karışımdır, çünkü bir araya getirir, çünkü bireyleri eşitlik temeline oturtur, çünkü insanlar cinsiyetlerine, kökenlerine, renklerine, dinlerine göre ayırmayı reddeder” diyor ve önerisini açıklıkla dile getiriyor:
  ”Bilinçli olarak bağlı bulunulan dini gözle görülür biçimde sergileyen kıyafet ve işaretlerin okullar, kolejler ve kamu liselerinde kullanılmaması gerektiğini düşünüyorum.”
  İşte kanun bu gerekçelere dayanıyor ve ister Katolik, ister Protestan, ister Yahudi, ister Müslüman olsunlar, öğrencilerin ve kamu görevlilerinin aşikâr biçimde fark edilecek dini simgelerle okula gelmelerinin yasaklanmasını istiyor.
  Ayrıca kimi hanım hastaların dini inançlarını ileri sürerek karşı cinsten doktora muayene olmak istememeleri, kız öğrencilerin erkeklerle birlikte beden eğitimi derslerine katılmayı reddetmelerini de engelleyici hükümleri zorunlu buluyor. Yeni düzenlemeden sonra kamu alanı dışında kalan alanlarda evde, lokantada, sokakta, inancı yüzünden başını örtenler veya boynunda büyük bir haç taşıyan ya da Yahudi takkesi giyenlere yine kimse karışmıyor Fransa’da.
  Müslümanlar ne diyorlar?
  Hemen belirtmek gerekir ki, ülke kamuoyunun yarıdan fazlası daha bir yıl önce, böyle bir yasaya gerek görmüyordu. Bugün ise yasaya yandaş olanlar üçte iki çoğunluğa ulaşmış durumdadırlar. Dünyanın çeşitli bölgelerinde olduğu kadar Fransa’daki İslami kuruluşlar, Chirac’ın önerisi üzerine hazırlanmakta olan ve önümüzdeki hafta Bakanlar Kurulu’nda görüşüldükten sonra, parlamentoya sunulacak tasarıyı salt Müslümanlara yönelik olarak görüp şiddetle protesto etmekteler.
  Bu arada, EL Cezire TV’sinde konuşan, Mısırlı Yusuf El Karaduyi , Fransız Cumhurbaşkanı Chirac’a gönderdiği mektupta ”bir zamanlar özgürlük ve hoşgörü ülkesi olan Fransa’nın şu anda İslamın değerlerine karşı böylesine büyük bir şiddetle saldırmasını protesto ettiğini” söyledikten sonra, başkanı olduğu Avrupa Fetva Komisyonu’nun da Dublin’de yaptığı toplantıda, Fransa’ya Moritanya Adalet Bakanı başkanlığında bir heyet göndereceğini açıkladı.
  Fransa İslamcı Kuruluşlar Birliği, yeni yasaya karşı çıktığını, içlerinden herhangi birini ayırmaksızın, bütün girişim ve gösterilere destek vereceğini bildirdi 5 Ocak günü.
  Fransız imamlar
  Aynı gün İsviçre’de Tarık Aziz de kitleleri coşturacak bir konuşma ile yeni tasarıya karşı olduğunu belirtti. 2003 Haziran’ında seçilmiş olan Fransa Müslümanlar Konseyi Başkanı ve Paris Camii Rektörü Dalil Boubakeur ise bu ayın 7’sinde, Parisen gazetesine verdiği demeçte, 17 Aralık günü yapılacak gösterilere katılmama kararı verdiğini, yerel seçimlere iki ay kala din adına yapılacak bir gösterinin doğuracağı sonuçların hayırlı olmayacağını söyledi.
  6 Ocak günü, Elysee’de, Katolik, Protestan, Musevi temsilcileriyle birlikte Cumhurbaşkanı Jacques Chirac tarafından kabul edilen Boubakeur, Chirac’ın, Fransa’da laikliğin temellerini yeniden tanımlayıp genişletmenin söz konusu olmadığı konuşmasına atıf yapıp bu görüşü desteklerken ”söz konusu olanın gerginlik odaklarını söndürmek, cemaatçilik eğilimine set çekmek olduğunu, bunun için de bir an önce Fransız imamlar yetiştirilmesinin zorunlu olduğunu” söylemekteydi.
  Ya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ne diyor?
  Dinini ortaya koymak ve gereklerini yerine getirmek, Avrupa Konvansiyonu’nun 9. maddesi ile güvence altına alınmıştır. Ama Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görülen çoğu Türkiye kaynaklı şikâyetlerin ele alındığı davalarda bugüne kadar, şikâyetlere hak veren bir karar çıkmamıştır.
  Böylelikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ”başkalarının hak ve özgürlüklerini korumak, genel güvenlik ya da düzenin, sağlığın ya da moral değerlerin korunması” gerekçeleriyle bu özgürlüğe kimi sınırlamalar getirilebileceği yolunda, mustakar, (yerleşmiş, istikrarlı hale gelmiş) içtihatları vardır. Dilerseniz bu konuda, biri İsviçre’den gelen (DAHLAP davası 2001), öbürü Türkiye’den açılan (Ankara, Şenay Karaduman; 13.2.2003) davalarla ilgili olan iki karara göz atalım:
  DAHLAP kararından: ”… Kadın türban takmakla erkek karşısında ikinci plana düşmektedir. Türbanlı kadın, kendisini cinsel bir varlık olarak görmekte, kendisini erkekten türban yoluyla koruyacağını düşünmekte, bu da kadın erkek eşitliğini bozmaktadır. (….) Kaldı ki, türban takarak kamuda dini bir işaret göstermek istenilmektedir ki, bu da kamu hukukuna aykırıdır. Türban yoluyla bayan öğretmen öğrencileri dini telkin altında tutmaktadır. Oysa çocukları dini telkinden korumak gerekmektedir. (Nakleden Vural F. Savaş Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk dergisi, Aralık 2003, sayı 63, sayfa 47)
  Şimdi dilerseniz bir de Türkiye ile ilgili 13.2.2003 tarihli kararın, yine Vural F. Savaş tarafından nakledilen gerekçelerine bakalım:
  1 – Mahkememiz demokratik bir toplumda devletin örneğin başörtüsü takarak dini inancını sergileme özgürlünü kamu düzeni ve güvenliğini koruma amacıyla sınırlayabileceğini düşünmektedir.
  2 – Din özgürlüğü ile bağdaşmasa bile öğretmenin ibadet saatleri ile çakışan normal çalışma saatlerine uyma zorunluluğu vardır.
  3 – Mahkememiz yukarıdaki ilkeleri Türkiye’ye uygularken laiklik ilkesinin hukukun üstünlüğü, insan hakları ve demokrasiye saygı ile birlikte devletin temel ilkelerinden biri olduğunu göz önünde tutmuştur. Bu ilkeye saygı gösterilmemesi şeklindeki bir tutum, kişinin dini inancını açıklama özgürlüğünü de kapsayan ve sözleşmenin 9. maddesindeki korumadan yararlanacak bir davranış olarak kabul edilmeyecektir.
  4 – Dini inançların uygulanışının nötr ve tarafsız bir düzenleyicisi olarak devlet, bu rolünü yerine getirirken kendi egemen yetkilerinin bir bölümünü kullanarak halen çalışan ya da gelecekteki memurlarına hedef ve eylem planları dini kuralların yerleştirilmesi olan İslami köktendinci hareketlerde yer almama yükümlülüğü getirebilir .
  5 – Türkiye gibi büyük bir çoğunluğu belli bir dine mensup ülkelerde, üniversitelerde dinin gereklerini yerine getirmeyen ya da başka dinlere mensup öğrenciler üzerinde baskı kurulmasını engelleyecek bazı önlemlerin alınması sözleşmenin 9/2 hükmü uyarınca haklı görülebilir.
  Cumhuriyet, 27.1.2004’ten
  Aleviyol, 29.1.2004
  Gündem

Azınlık Raporu’na Azınlık Yorumu
Avukat Bakar, Lozan Antlaşması’ndaki azınlık maddelerinin uygulanmamasından rahatsız; yazar Şener Raporun tümüne katılmasam da saldırıyı onaylamak mümkün değil ; gazeteci Dink, Bu aslında ‘Türkiye’ raporu diyor. Çerkez Bal, raporu tümüyle onaylıyor.
BİA Haber Merkezi 02/11/2004
BİA (İstanbul) – Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu’na bağlı Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Çalışma Grubu’nun çıkardığı Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Raporu’yla ilgili olarak azınlıklara mensup kişiler görüşlerini bianet’e aktardı.

Azınlıklar Raporu’na genel olarak olumlu baktıklarını söyleyen avukat Diran Bakar, Lozan Antlaşması’ndaki azınlık maddelerinin tatbik edilmemesinden rahatsız olduklarını belirtti.

Rapordaki düşüncelerin ne olursa olsun o biçimde saldırıya uğramaması gerektiğini söyleyen Alevi araştırmacı-yazar Cemal Şener de saldırının hiçbir gerekçe ile savunulamayacağını belirtti ve şöyle dedi: Raporun içeriğinin tümüne ben de katılmıyorum ama onun bu şekilde saldırıya uğraması gerekmiyor.

Ermenice ve Türkçe yayımlanan Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink ise, bu raporun adının doğru konulması gerektiğini söyledi ve raporun aslında ‘Azınlık’ değil ‘Türkiye’ raporu olduğunu vurguladı. Raporun, Türkiye’nin tam bir fotoğrafını yansıttığını belirten Dink, İnsan haklarına bakış açısından bu fotoğraf, gecikmiş bir fotoğraftır aslında, ancak çok olumlu bir çabadır dedi.

Çerkez Federasyonu Genel Sekreteri Cumhur Bal da raporu değerlendirirken, Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu’nun üyesi olduklarını, rapor oylanırken orada olduklarını ve kabul oyu verdiklerini söyledi.

Lozan’daki maddeler uygulanmalı

Raporu değerlendiren avukat Diran Bakar, cemaat vakıflarının taşınmaz mal edinememe sorununun hala çözümsüz olduğunu söyledi. Lozan’daki maddelerin uygulanması gerektiğini belirten Bakar, Müslüman azınlık haricindekiler için yorum yapmaktan kaçındı. Şahıs olarak şikâyetleri olmasa da eskiden yaşanmış olayların, 6-7 Eylül olaylarının herkesçe bilindiğini söyleyen Bakar, vakıflar konusundaki hassasiyetlerini dile getirdi ve cemaat kuruluşlarına baskı olduğunu, din adamı yetiştiremediklerini, okul, hastane açamadıklarını sözlerine ekledi.

Şener: Rapor savunulamadı

Alevi araştırmacı-yazar Cemal Şener’in rapora ilişkin görüşleri şöyle:

• Komisyon Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu bile raporunu savunamadı. Bunu Milliyet gazetesinde yer alan söyleşiden hareketle söylüyorum. Kaboğlu, ‘Ben olsaydım, Türkiyelilik kavramını değil, Türkiye Cumhuriyeti kavramını kullanırdım’ diyor.
• Aleviler azınlık kavramına yüklenen siyasi misyondan dolayı azınlık olarak nitelenmekten rahatsız oldular. Azınlık statüsünü kabul etmek, adeta laik cumhuriyete karşı olmakla özdeş olarak ifade edildi. Bu konuda, Alevilerin kırmızı çizgilerinden birisi şeriata, hilafete, saltanat ve benzeri özlemlere karşı laik cumhuriyetin yanında yer almaktır.
• İstanbul’un fethinden beri dinsel gruplar için azınlık kavramı kullanılsa da, bu kavramlar daha çok gayri Müslimleri ifade ediyor. Aleviler Osmanlı döneminde İslam oldukları için azınlık sayılmadılar. Ne azınlık ve de çoğunluk haklarından yararlanabildiler. Bu durum Cumhuriyet döneminde de aynen devam etti. Hiçbir resmi belgede Alevilik meşru olarak görülmedi. Alevilik ilk defa AB İlerleme Raporu ile Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu raporunda yer aldı. Bu belgelerde bu biçimde bile yer alması, Alevilerin kendilerini özgürce ifade etmeleri için bir tartışma ortamı yaratılmış oldu.

Yok sayılmasındansa tartışılması kazanımdır

Bu konuların yok sayılmaktansa tartışılmasının bir kazanım olduğunu söyleyen Cemal Şener; AB’nin insan haklarıyla demokrasiye ilişkin getirmek istediği değerlerin, Alevilerin karşı çıkamayacağı değerler olduğunu ifade etti. Azınlık haklarına ilişkin olarak da, Aleviler 72 millete aynı gözle bakarlar dedi.

Raporun aslı Türkiye’nin aslıdır

Raporu hazırlayanları kutlamak gerektiğini ifade eden Ermenice ve Türkçe yayımlanan Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink, raporun içinde elbette tartışılabilecek unsurlar olabileceğini, ancak bu tartışmanın usulünün raporu yırtmak olmadığını vurguladı.

Dink ayrıca: Evet, belki raporun bir nüshası yırtılmış olabilir ama o raporun aslı Türkiye’nin ta kendisidir ve asıl gerçeği de yerli yerinde durmaktadır dedi. Dink sözlerini şöyle sürdürdü:

Türkiye’nin azınlık algılaması Batı’nınkinden farklı

• Türkiye’nin azınlık algılamasıyla Batı demokrasilerinin azınlık algılamaları farklı. Batı her türlü farklılığı kendi içinde önemseyip var kabul ederken ve bunu azınlık kavramıyla değerlendirirken, Türkiye kendi azınlık anlayışını sadece Lozan’daki gayrı-Müslim azınlıklara kilitlemiştir.
• Bu algılayış bir güvenlik kaygısıyla yoğrulmuştur. Bu aşağılık kavramdır, bu aşağılık bir statüdür, dolayısıyla biz azınlık olamayız. Oysa bu ülkede, aşağılık ya da ikinci sınıf olarak nitelendirilseler de azınlıklar mevcuttur. Ben de bu kesimin bir ferdiyim.
• Devlet gayri-Müslim azınlığı nasıl güvenlik sorunu olarak değerlendiriyorsa, ben de geleceğime güven açısından bir sorun taşıyorum.
• Dolayısıyla, görülüyor ki, Türkiye’de azınlık kavramı güven ile güvenlik kavramları arasında sıkışıp kalmıştır. Bunun içindir ki, azınlık sadece milli güvenlik ders kitaplarında anlatılmaktadır. Bunun içindir ki, devletin güvenlik kaygısı taşıdığı hemen her bürokratik kademesinde azınlıklara yer yoktur. Türkiye’deki azınlık tanımı ve algılayışı maalesef bu.

Kamu-Sen temsilcisinin tavrını tasvip etmiyoruz

Çerkez Federasyonu Genel Sekreteri Cumhur Bal ise, raporun içeriğine katıldıklarını ve basın toplantısında Kamu-Sen temsilcisinin tavrını tasvip etmediklerini söyledi. Bal, kaba kuvvetle bir şeyi çözmenin mümkün olmadığını belirterek şunları söyledi: Sonuçta bu rapor oylandı ve kabul edildi. Raporun benimsenmemiş olması şiddeti gerektirmez. (NS/BB)
www.karacaahmet.com forumundan alınmıştır