Okullarda giderek artan şiddeti bireysel patolojilere bağlamak yanlıştır. Türkiye’de toplum, vatandaşların içine sokulduğu ekonomik, sosyal ve siyasi baskı yüzünden patlama noktasına gelmiştir.
Gençlerin suça eğilimli hale gelmesinde kuşkusuz çeteleri, aşiretleri, mafyayı, şiddeti olumlayan TV dizilerinin, filmlerin, bilgisayar oyunlarının ve sosyal medyanın etkisi vardır. Ancak bu etkiye katkıda bulunanlar, yalnızca kurgusal dünyada değil, gerçek dünyada da var.
Mafya babalarını Meclis’te ve MHP Genel Merkezi’nde ağırlayıp fotoğraf çektiren, on binlerce insanın öldürülmesinden sorumlu teröristi “barış elçisi” gibi gösterip kilim hediyesini alan Bahçeli sorumludur.
Çünkü bu davranışlarla topluma verilen mesaj, “Siz de silahlı bir mafya ya da terör örgütü kurup bir gün saygı görebilirsiniz”demekten başka bir şey değildir. Şiddetin sonuçta bir güç kaynağına dönüştüğü izlenimi doğmaktadır.
“Kininin peşinde bir gençlik” yaratmak istediklerini yıllardır tekrarlayarak toplumsal kutuplaşmayı artıran Erdoğan…

Tarikatlarla protokol yapmakla, ulusal eğitimden Atatürk’ü ve laikliği çıkarmakla uğraşırken eğitim politikasını iflas ettiren ve okulları güvensiz alanlara çeviren Yusuf Tekin sorumludur.
Tecavüzcülerin, kadın katillerinin, dolandırıcıların, hayvan katledenlerin salınıp gazetecilerin hapse tıkıldığı bir toplumda ne adaleti sağlayabilirsiniz ne de masum insanları koruyabilirsiniz. Önce şiddeti kutsamaya son vereceksiniz ki büyükleri örnek alan çocuklara doğru yol gösterilsin!
Türkiye’de toplumsal ahlak çökmüş, adam kayırmacılık, hırsızlık, yolsuzluk ve en kötüsü de adaletsizlik tavan yapmış; sosyal çürüme en ince kılcal damarlara kadar yayılmış, gençlerin gelecekten umudu yok edilmiş, kimsenin can güvenliği kalmamıştır. Bütün bunlar siyasetle yakından ilgilidir ve çözümü de siyasi mekanizmalar işletilerek bulunmak zorundadır!
O nedenle diyorum ki HÜKÜMET İSTİFA!

https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/zulal-kalkandelen/bas-sorumlular-suclulari-kutsayanlardir-2495831?fbclid=IwY2xjawROvnhleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeuRV-WhfU2rg8T9nUc2ss1mLqOJF9WgPlfuDiiAL-GvBo7_Pf3j6mQJy2Sgg_aem_ZyWdqvm-b5PQL00Ypi8pNA

1. Kurşun dökme adeti
   Kurşun dökme adeti de Şamanizm geleneklerindendir. Şamanizm’de buna kut dökme denir.
   Kötü ruhlardan birinin çaldığı kutuyu talih, saadet unsurunu geri döndürmek için yapılan bir sihri ayindir.
2. Gelinliğin üzerine bağlanan kırmızı kurdele
   Gelinliğin üzerine bağlanan kırmızı kurdeleler, nişan törenlerinde yüzüklere bağlanan kırmızı kurdeleler, okumaya yeni geçmiş çocukların yakasına takılan kırmızı kurdeleler; hep uğuru ve kısmeti temsil eder.
   Ayrıca kötü ruhların şerrinden korunma sağladığına inanılır.
3. Mezar Taşlarımız
   Günümüzde toplumda ulu kabul edilen kimselerin ölümlerinden sonra ruhlarından medet ummak ve mezarlarının kutsanışı şaman geleneğin devamıdır.
   Mezarlara taş dikilmesi ve bu taşın sanat eseri haline getirilecek kadar süslenmesi İslam coğrafyasında sadece Anadolu’da görülmektedir.
4. Dilek tutmak
   Dilek tutmak da Şamanizm kökenli bir davranış şeklidir. Tabiat ruhlarının dileklerin gerçekleşmesine aracılık ettiğine inanılır.
5. Köpek Ulumasının Uğursuz Sayılması
   Şamanizm’de köpek bir ruhun yaklaştığını uzaktan acı ulumayla haber verebilmektedir. Sıradan bir kişinin bu ruhu görmesi, onun pek yakında öleceğine işaret sayılır.
   Anadolu’nun kimi yerlerinde köpek uluması uğursuz sayılmaktadır.
   Köpeklerin bazı olayları önceden algıladıklarına ve bunu uluyarak anlattıklarına inanılır.
6. Nazar İnancımız
   Anadolu’da halk arasında nazar olgusu çok yaygın bir inanıştır.
   Bazı insanların olağandışı özellikleri olduğu ve bakışlarının karşılarındaki kimselere rahatsızlık verdiğine, kötülük getirdiğine inanılır.
   Bunun önüne geçmek için “nazar boncuğu deve boncuğu” “göz boncuğu” vb. takılır.
   Bu inanış da Şamanizm’den kalmadır.
7. Kullandığımız Kilim Motifleri
   Eski Türklerde bir Şamanın giysisine yılan, akrep, çıyan, kunduz gibi yabani hayvan şekilleri çizmesinin, bu hayvanları topluluğun yaşam alanlarından uzak tutmaya yardımcı olduğuna inanılır.
   Günümüzde Anadolu’da Türkmen köylerinde dokunan halı, kilim, örtü ve perdelere işlenen desenler, giysiler üzerinde kullanılan motifler bu inanıştan kaynaklanır.
8. Mevlit ve İlahiler
   Şamanlar ayinlerinde davul ve kopuz kullanmışlardır. Müzik hayatın ve ayinlerin değişilmez bir parçasıdır.
   Oysa İslam dininde Kur’an’ın müzikle okunması kesinlikle günahtır.
   Şaman geleneğinin devamı olarak Anadolu’da Hz. Muhammed’in Hz. Ali’nin hayatları müzikle okunmaktadır. Mevlit ve İlahiler sadece Anadolu’da uygulanan müzikli anlatımlardır.
   İslam dininde ölünün ardından mevlit merasimi diye bir uygulama yoktur.
   Osmanlı tarihinde ilk Mevlit, 1409-10 yıllarında Bursalı bir fırıncı ustası olan Süleyman Çelebi tarafından yazılmıştır.
9. Su İçerken Kafanın Elle Desteklenmesi
   Bu da bir Şaman geleneği kalıntısıdır.
   Şöyle ki, su içerken insan akli başından kaçabilir diye kafa elle tutulurmuş.
10. Mezarlardaki Küçük Suluklar
    Mezarların ayak ucunda bulunan küçük suluklar; ruhların susadıkları zaman kalkıp oradan su içmeleri inancına dayanır.
    Ayrıca kuşların, böceklerin o suluklardan su içmesinin, ölmüş kişinin ruhuna fayda edeceğine inanılır.
    Not: Şaman kültüründe, ayinlerde kullanılan yardımcı ruhlar, kuş biçiminde tasvir edilmişlerdir.
    Kuş biçiminde düşünülen bu ruhlar Şamanlara, gökyüzüne yapacakları yolculukta yardımcı olmaktadır.
11. Yukarıda Allah Var
    Tengrizm inancından kalmıştır. Bu anlayıştan dolayı dua ya da işaret ederken eller gökyüzüne açılır.
12. Sağ Ayak
    Kapıdan çıkarken sağ ayağın önde olması da Şaman kültüründen kalma bir ritüeldir.
    Sol ayakla geçmenin kişiye uğursuzluk getireceğine inanılır.
13. Su Dökerek Uğurlama
    Şaman kültüründeki suyun kutsallığı olgusunun doğurduğu adettir.
    Su berekettir, kutsaldır.
    Su gibi çabuk dön, ak geri gel, ak çabuk, kazasız belasız git demek için su dökülür gidenin arkasından.
14. Türbelere,
    Ağaçları, Çalılara Bez ve Çaput Bağlamak
    Şamanizm inancında dilek dileme şekli.
    Küçük kumaş parçaları genel olarak ağaçlara çok önem verildiğinden ve yaşamın sembolü kabul edildiğinden ve yaşam üzerinde muazzam etkileri olduğu düşünüldüğünden, bunların dallarına bağlanır ve dileğin gerçekleşmesi beklenir.
    Günümüz Türkiye’sinde bu eski gelenek halen devam etmektedir.
    Temelinde ise doğadaki her varlığın bir ruhu olduğu inancı yatmaktadır.
15. Tahtaya Vurmak
    Eski Türkler göçebe oldukları için, daha önce girmedikleri ormanlara girerken, ormandaki kötü ruhları kovmak için ağaçlara vurup bağırarak gürültü çıkarırlarmış.
    Bu davranış aynı zamanda doğa ruhlarına kötü olayları haber verip, onlardan korunma dilemek amaçlıdır.
    Tahtaya vurma adeti, sadece Türk kültüründe değil bir çok Avrupa kültüründe de vardır.
16. Ölünün Ardından Belirli Aralıklarla Toplanmak
    Birisi öldükten sonra evinde toplanıp dua okumak, bu toplanma işini 7, 21, 40 günde bir tekrarlamak gibi eylemler de Şaman kültüründen kalmadır.
    Eski Türk inanışına göre ruh fiziki bedenini 40 gün sonra terk etmektedir. Vefat edenin 40’ın çıkması deyimi vardır.
    Şamanizm’de ölen kişinin ruhu evi terk etsin, göğe yolculuğuna başlasın, öteki ruhlar doluşmasın diye insanlar ölen kişinin evinde toplanıp ayin yapar, yas tutarlar.
17. Çocuklara Doğadan Esinlenen İsimler Koymak
    Orta Asya Toplulukları Eski Türkler doğada bazı gizli kuvvetlerin varlığına inanmışlardır.
    Tabiat güçlerine itikad, hemen hemen bütün halk dinlerinde mevcuttur.
    Fiziki çevrede bulunan dağ, deniz, ırmak, ateş, fırtına, gök gürültüsü, ay, güneş, yıldızlar gibi tabiat şekillerine ve olaylarına karşı hayret ve korkuyla karışık bir saygı hissi eskiden beri olmuştur.
    Çocuklarımıza verdiğimiz isimlerin birçoğu da bu derin bağlardan kaynaklanmaktadır.

” Bakirelik muaynesi istenebilir”

Bu ticareti yapanların “lonca satış beratı” denilen bir belgeye sahip olmaları gerekiyor.

Loncanın yöneticisi olan Esirciler Şeyhi ve yardımcısı devlet memurudur. Avrat Pazarı’nın diğer çalışanları hancı, odabaşı, vergi tahsildarı vs. bordrolu olup maaşa bağlanmışlardır. Örnek olsun; Buhur-u zade Itri Efendi, Sultan Avcı Mehmet zamanında yaşayan ünlü müzisyen ki biz “Itri” olarak biliriz, bir dönem esirciler şeyhi olarak Avrat Pazarı’nı başına tayin edilmiştir. Bol paralı bir makamdır.

Çığırtkanları ver, Tellal diyoruz. Müşteri çekmek için dükkânların önlerinde bağıra çağıra satılmayı bekleyen ürünleri boy, bos, kilo tanıtıyorlar. Lonca yönetmeliğine göre yanıltıcı bilgi vermemeleri ve dürüst olmaları gerekiyor:

“Bedircihan kırk iki buçuk kesedir. Bunun bir miktar öksürüğü varsa da nevazildir. Zararı yoktur!”

Evet, bu tanıtım biçiminin yönetmeliğe göre dürüstçe olduğu söylenebilir ancak hileli satışlarında olduğunu belirtmek durumundayım. Hakikaten bu tacir kısmının hilelerine akıl sır ermez. Ömer Şen’in “Osmanlı’da Köle Olmak” adını taşıyan nefis çalışmasında rast geldim. Aktarmak isterim:

“Gerek yasadışı satış yapan, gerek fuhuş için aracılık edenlerin yanında bir de, kölelerini yüksek fiyatlarla satabilmek için, ‘taze esir oğlanların yüzüne kadın gibi düzgün boya’ sürenler vardı. Bundan şikâyetçi olan ruhsatlı esir esnafları III. Mehmet zamanında bu durumun ortadan kaldırılmasına yönelik bir ferman yayınlatmayı başarırlar.”

Bu türden hilelerin çokça yapıldığını, namuslu esirci esnafının şikâyeti sultan katına kadar taşımasından anlıyoruz. Ancak Padişah fermanının pek işlemediği bu defa aynı şikâyetin Sultan I. Ahmet’e de yapılmış olmasından anlaşılıyor. Dönemin kadılarına yapılan müşteri şikayetlerinde satıcının yanında yer alan Lonca temsilcisinin “O da gözünü açsaydı canım, ruhsatsız, dolayısıyla yasal olmayan ‘merdiven altı’ satışlardan kendini sakınsaydı” diyerek tacirin yanında saf tuttuğu da okuduklarımız arasında.

Müşteri velinimettir. Alacağı ürünü aşırıya kaçmamak kaydıyla belli sınırlar içinde inceleme hakkına sahiptir. Yönetmelik buna izin veriyor. Ancak tetkikler İslâmik olmak zorundadır. Cariye mahrem yerleri hariç ağzı, dişleri, saçları, kolları, bacakları, düz taban olup olmadığı ki bu çok önemli “uğursuzluk” getirir tetkik edilebiliyor ve satış açık arttırma usulü yapılıyor. Yani şeffaf!

Çeşitli kaynaklarda var, Avrat Pazarı örgütlenme şemasında bir de “ebe hanım” istihdam edildiğini okuyoruz. Daha doğrusu kayıtlarda tecrübeli yaşlı bir kadın olarak geçiyor ama ben her nedense buna “ebeliği” yakıştırdım. Bu da Osmanlı’nın alıcıyı cingöz satıcının muhtemel hilelerinden korumak için almış olduğu tedbirlerden biri olmalı.

Zira sıkça başvurulan hilelerden biri “Halayık” (kadın) cinsinden olan bir cariyenin, “Duhter” (bakire) diye satılıyor olması esirciler şeyhine yapılan şikâyetlerin başında yer alıyor. Böylesi bir durumda alıcının “duhter”liğinden kuşkulandığı cariyeyi ebe kadına muayene ettirme hakkına sahip.

Bakar mısınız, ceddimiz Osmanlı’nın ticarete hile karıştırılmaması, dürüst davranılması yönündeki titizliği hakikaten övgüye layık olmalı.

Avrat Pazarı’nda istikrarlı bir fiyat politikasının uygulanmadığını fiyatların sürekli dalgalanmasından anlıyoruz. İn. Çık… Piyasa fiyatlarının belirlenmesinde piyasaya arz edilen cariyenin sayısı, cariyenin boyu, posu, teninin rengi, yaşı, bakire olup olmadığı gibi hususlar rol oynuyor. Fiyatlar değişkenlik gösteriyor.

Ancak bir fikir vermesi açısından şu söylenebilir. 1846 yılında, bu I. Abdülmecit demektir, on dört ila on sekiz yaşındaki bir Çerkes kızına, sağlıklı olması koşuluyla biçilen fiyat 50 bin ila 60 bin kuruş arasındadır ki bu Çerkes kızlarının piyasa değerinin yüksekliğine işaret etmesi açısından önemlidir.

Bu fiyatlar Avrat Pazarı’na dairdir. Söylemiştim Avrat pazarları bir nevi AVM’dir. Bunların dışında seçkin cariyelerin özel evlerde “butik” satışlarının yapıldığını da okuyoruz kaynaklarda. Bu türden “butik” satışlarda fiyatların piyasaya göre çok daha yüksek olduğu, fiyatların 100 bin kuruşa kadar yükseldiği notlarımızın arasında.

Müşterilerin sosyal statülerine gelince, gerek Avrat Pazarları gerekse pazar dışı “Butik” satışların en birinciye gelen müşterisinin Saray olduğu anlaşılıyor. Özellikle I. Ahmet’in, Fatih Mehmet’in kardeş katline cevaz veren kanunnamesini ilga etmesi sonrasında şehzadelerin öldürülmeyerek kafese tıkılması Saray bütçesinin cariye harcamalarını bir hayli yükseltirken pazara da hatırı sayılır bir canlılık kazandırmıştır. Kafese tıkılan şehzade özellikle ergen yaşa gelince neyle oyalanacak sorusunun cevabı burada yatmaktadır!

Müşteri profilinde Saray’ın yanı sıra sadrazamlar, vezirler, yüksek rütbeli asker- sivil paşalar ve konak sahibi zengin takımı da önemli bir yer tutmaktadır. Kısaca “Parası olan borazancıbaşılar” Pazar’ın en gözde müşterileri olmaktadır.

Osmanlı’da Avrat Pazarı da denilen Esir Pazarı Abdülmecit’in fermanıyla 28 Aralık 1846’da “ şer’i ve insani ilkelerle bağdaşmadığı” ileri sürülerek kapatıldı. Ancak bu köle satışını yasaklamak anlamına elbette gelmiyordu.

Çünkü Kuran’da var olanı fermanla da olsa yasaklanamayacağını bilecek seviyede İslam ilmine vakıf olan Sultan, yayınladığı fermana, bundan böyle ticaretin şer’i kurallara göre yapılmasında titizlik gösterilmesi yönündeki buyruğunu eklemek gereğini duydu.

Y. Hakan Erdem’in, “Osmanlı’da Köleliği Sonu (1800-1900)” adlı çalışmasında Pazar’ın kapatılmasından sonra “ siyah köle tüccarlarının Fatih mahallesi ve çevresindeki bazı hanlarda iş kurarken, çoğunluğunu Çerkeslerin oluşturduğu beyaz kölelerin de Tophane’de Karabaş Sokağı’na götürülmüş olduğunu ve kendileri gibi Çerkes olan satıcıların evlerinde satışa çıkarıldığını” okuyoruz.

Avrat Pazarı’nın kapatılmasının esirciler loncası üzerinde olumsuz bir etki yarattığı da okuduklarımız arasında. Ayrıca Esir Pazarı’nın kapatılması cariye satışlarını engellemek şöyle dursun alışverişin zaten var olan özel evlere taşınmasına neden olmuş, denetim de imkânsız hale gelmiştir.

Avrat Pazarı’nın kapatılmasını sağlayan Abdülmecit’in 12 kadınefendisi, sayısı bilinemeyecek çoklukta ikbali ve yine sayısı rekor seviyede cariyesi vardı.

Padişahların sondan bir öncesi Abdülhamit’in ise cariye kökenli 8 kadınefendisi, 5 ikbalinin ve sayısı bilinmeyen bir miktar cariyesinin olduğunu okuyoruz. Bu kısa not gereksiz bulunabilir ama ne yapayım, hoş görün, yasaklayanların saraylarından cariyeler fışkırdığını okuyunca yazayım dedim.

Bitirirken şunu da ilave etmeliyim:

1850’lerin ortalarından başlayan Çerkes göçü, 1860’larda sürgün ve kıyıma dönüşmüş ve büyük kütleler halinde Osmanlı’nın Karadeniz sahillerine dökülmelerine neden olmuştur. Bu defa Karadeniz boydan boya Çerkes cariyelerin satıldığı Avrat Pazarı’na dönüşecektir.

Ve bu ticaret Cumhuriyete kadar devam etmiştir.

1925 yılında,15 Şubat, İçişler Bakanlığı’nın bütçesi görüşülürken Erzurum Milletvekili Ziyaettin Efendi (Gözübüyük) “Florya’da çıplak erkek ve kadınların birlikte deniz hamamlarında icrayı ahenk ettiklerini” haykırarak milletvekillerinin o günlerin protesto tarzı olan ayak patırtıları ve sözlü sataşmaları arasında kürsüden inerken “ Eski/Yeni” kavgasının fitilini ateşlemiş oldu!

Bu konuşmanın ardından İstanbul Milletvekili Hamdullah Suphi Bey (Tanrıöver) kürsüye çıkar ve “Yeni”yi savunurken Ziyaettin Efendi’ye bakarak “Eski” olandan bir de örnek verir:

“Arkadaşlar! Biri Beşiktaş’ta diğeri Çarşamba’da olmak üzere İstanbul’un maruf ve meşhur iki avrat pazarı vardı. Gürcistan’dan getirirler, Çerkez memleketlerinden getirirler. Bir ucu Kafkasya’da, bir ucu Habeşistan’da bir esir ticareti vardı.(…) Eski ailelerin haremi kadın ve erkek kervansarayı idi. Efendiler! Hassas ve zahit ruhuyla kuvvetli ahlak isteyenlere soruyorum. Bu kervansarayların içinde özlediğiniz aile hayatı mümkün mü idi? Odalıklar, müstefreşler, asıl ve ismini söylemekten haya ettiğim cins köleler bir evin harimine yığılırsa orada esas olan etlerin iştihası mıdır, yoksa aile fazileti, aile endişesi midir?”

Hamdullah Bey’in aşağılayarak sözünü ettiği Avrat Pazarı, Osmanlı’da resmi olarak kabul edilmiş tıpkı bakırcılık, Keçecilik, kalaycılık vs. gibi mesleklerden biri olan esircilik mesleğinin icra edildiği dükkanların bulunduğu mekanlara verilen addır.

Kaynaklar:

Çağatay Uluçay, Harem II, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 3. Baskı, Ankara,

Ömer Şen, Osmanlı’da Köle Olmak, Kapı Yayınları, 1.Baskı, İstanbul, .

Y. Hakan Erdem, Osmanlı’da Köleliğin Sonu, Kitap Yayınevi, 2. Baskı, İstanbul,.