“format atmak”
gündemdeki bu deyim, son zamanlarda siyaset ve Aleviler söz konusu olduğunda sıkça kullanılıyor. doğrusunu söylemek gerekirse, tuttum bu deyimi.
lâkin, onunla birlikte iki şeyi daha yan yana koymak gerekiyor:
aldatma, hile, kurnazlık, strateji, mücadele ve iktidarı anlatan “Truva Atı” deyimini…
ve direnmenin, hakikatin, inancın ve zulme karşı duruşun simgesi “Pir Sultan Abdal” imgesini…
Homeros’un İlyada’sındaki Truva Atı anlatısında insanlar aldatılarak, tahta at kentin içine alınır. onun içine gizlenenler, içeriden müdahale ederek Troya’nın düşmesini sağlar.
Pir Sultan Abdal anlatısında tam tersi bir durum vardır: Ozan, sözünden ve inancından vazgeçmez; söylediğinin arkasında durur ve bunun bedelini ödemeyi göze alır.
biri gizlenmiş bir gücün, diğeri saklanmayan bir sözün temsilidir ve | veya “Truva Atı”, içeriden kuşatmanın; “Pir Sultan Abdal” teslim olmamanın simgesidir.
güncel tartışmaların kökleri, 2003’e kadar uzanıyor. tartışmanın önemli taraflarından biri, “Kendal Doğan” müstear ismiyle yazıyor ve bugünün siyaseti için adeta belirlenmiş bir “format atıyordu”.
dünden beri DEM Parti’nin hedefinde, atılan bu formata itiraz eden, ona dur demeyi deneyen “Müslüm Doğan” [ve arkadaşları] bulunuyor.
Müslüm Doğan’ın kim olduğunu da hatırlamak gerekiyor.
Pir Sultan Abdal Kültür Derneği’nin eski başkanıdır. Halkların Demokratik Partisi’nin kuruluşunda yer almış, ilk dönem Merkez Yürütme Kurulu üyeliği yapmış, bu partiden TBMM’nin 25. ve 26. dönemlerinde milletvekiliği görevini üstlenmiştir.
keza, AK Partili Ahmet Davutoğlu tarafından kurulan 63. Türkiye Hükûmeti’nde, yani “seçim hükûmeti”nde, HDP kontenjanından Kalkınma Bakanlığı görevini yürütmüştür.
bugün, başka bir çelişkiyle karşı karşıyayız :
Çaldıran üzerinden Yavuz Sultan Selim ile İdris-i Bitlisî arasındaki “Yavuz’u hilâfete taşıyan yol kardeşliği” reddedilirken, “varsayılan” Sey Rıza ile Şeyh Said arasındaki “musahiplik” görmezden geliniyor.
ve tarih, günün siyasî ihtiyaçlarına göre seçilip ayıklanabilecek bir depo olarak kullanılıyor.
bir tarafın tarihsel ilişkilerini reddederken, diğer tarafınkileri romantize etmek; ve üstelik bunu Alevilik, Kürdlük ve siyaset üzerinden yeniden kurmak, ciddi bir stratejik tutarsızlık yaratıyor.
ve lâkin, İmralı ve siyasî paydaşları, tam da bu bağlamda 2025’ten beri stratejik bir hata yaptılar.
oysa, Baydemir döneminde, örneğin 2-3 Şubat 2013 tarihleri arasında yapılan “Kürdistan 1’inci Alevi Konferansı”nda önemli bir mesafe alınmış, farklı toplumsal bellekler arasında bir temas zemini oluşturulmuş, ihtiyaç duyulan format atılmıştı.
şimdi, o zeminin üzerine yeni bir “format” çekilmeye çalışılıyor.
fakat, her format tutmuyor; bellek bilgisayardaki dosya gibi silinemiyor.
ve Pir Sultan Abdal anlatısındaki öykü, yeniden karşımıza çıkıyor:
“Truva Atı” içeriye girmenin; “Pir Sultan Abdal” teslim olmamanın simgesi olarak bir kez daha beliriyor. | @ismailenginhd [2.9.2026]