Atatürk’ün, “Bursa Nutku”nu söyleyişinin 93. yılı!…
Atatürk; Bursa’da, “Türkçe Ezan” okunmasına karşı protesto gerçekleşmesi üzerine, 5 Şubat 1933 akşam yemeğinde, “Bursa Nutku” adı verilen bir konuşma yapmış, “Türkçe Ezan”a karşı yapılan protestoya, çok sert biçimde tepki göstermiştir.
Atatürk’ün, “Bursa Nutku”
(Bursa, 5 Şubat 1933)
“Türk Genci, devrimlerin ve cumhuriyetin sahibi ve bekçisidir. Bunların gereğine, doğruluğuna herkesten çok inanmıştır. Yönetim biçimini ve devrimleri benimsemiştir. Bunları güçsüz düşürecek en küçük ya da en büyük bir kıpırtı ve bir davranış duydu mu; “Bu ülkenin polisi vardır, jandarması vardır, ordusu vardır, adalet örgütü vardır” demeyecektir. Elle, taşla, sopa ve silahla; nesi varsa, onunla kendi yapıtını koruyacaktır. Polis gelecek, asıl suçluları bırakıp, suçlu diye onu yakalayacaktır. Genç; “Polis henüz devrim ve cumhuriyetin polisi değildir” diye düşünecek, ama hiçbir zaman yalvarmayacaktır. Mahkeme onu yargılayacaktır. Yine düşünecek; “demek, adalet örgütünü de düzeltmek, yönetim biçimine göre düzenlemek gerek.” Onu hapse atacaklar. Yasal yollarla karşı çıkışlarda bulunmakla birlikte bana, başbakana ve meclise telgraflar yağdırıp, haklı ve suçsuz olduğu için salıverilmesine çalışılmasını, kayırılmasını istemeyecek. Diyecek ki; “ben inanç ve kanaatimin gereğini yaptım. Araya girişimde ve eylemimde haklıyım. Eğer buraya haksız olarak gelmişsem, bu haksızlığı ortaya koyan neden ve etkenleri düzeltmek de benim görevimdir.” İşte, benim anladığım Türk Genci ve Türk Gençliği!”
Atatürk; 6 Şubat 1933’te, Anadolu Ajansı’na, şu açıklamayı yapar: “… Sorunun niteliği; esasen din değil, dildir. Kesin olarak bilinmelidir ki; Türk milletinin milli dili ve milli benliği, bütün hayatında hâkim ve esas kalacaktır.”
Bursa olayıyla lgili soruşturma, 13-14 Şubat 1933’te sona erdi; 5 kişi ikişer yıl, 7 kişi birer yıl, 7 kişi de beş ay ağır hapis cezasına çarptırıldı.
Nutkun yayınlanması
Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı’nın;
Atatürk’ün, “Bursa Nutku”nu Değerlendirmesi
“Tarihte bu sözleri söyleyebilen bir başka devrimci çıkmış mıdır? Başında bulunduğu devletin bile ‘zaaf’ içinde olabileceğini düşünen, geleceğin siyasal iktidarlarından kuşkulanabilen, ama gençliğe böylesine ‘sınırsız’ bir güven besleyen, böylesine ‘çek’ veren, gençliği böylesine ‘son çare’ olarak gören bir devrimci yoktur. Ve Atatürk, hem gelecek iktidarlar hem de gençlik konusunda yanılmamıştır.”
Türk Tarih Kurumu’nun;
Atatürk’ün, “Bursa Nutku”nu Değerlendirmesi
“Türk Tarih Kurumu Yönetim Kurulu’nun 24 Ekim 1966 tarihli toplantısında Bornova Asliye Hukuk Hakimliği’nin 27/9/1966 tarih ve 1966/338 sayılı yazısı ve bu yazıya ekli Atatürk’ün Bursa Nutku ile ilgili sözlerin üzerine gerekli incelemeler yapılmıştır. Bu incelemeler sonunda bu sözlerin Atatürk’ün 1933 Şubat’ında Bursa’da yaptığı konuşmadan mealen alınmak suretiyle çeşitli tarihlerde basılmış olduğu kanaatine oybirliğiyle varılmıştır.”
Atatürk’ün, “Bursa Nutku”yla ilgili 5 kitap okuma önerisi:
Rıza Ruşen (Yücer), Atatürk’e Ait Birkaç Fıkra ve Hatıra, Şaka Basımevi, İstanbul, 1947, 26 Sayfa
Reşit Ülker, Atatürk’ün Gizlenen Bursa Nutku
Nokta Kitap Yayınevi, İstanbul, 2008, 160 Sayfa.
Mustafa Kemal Atatürk, Belgelerle Bursa Nutku,
Halk Kitabevi, İstanbul, 2017, 144 Sayfa
Mustafa Kemal Atatürk, Bursa Nutku, Örgün Yayınevi, İstanbul, 2013, 88 Sayfa
Mustafa Kemal Atatürk, Tanıklar ve Belgelerle Bursa Nutku, Kültürperest Yayınevi, İstanbul, 2017, 192 Sayfa
Sevgili kitap sever dostlar.
Kitap okuyalım, aydınlanalım.
Kitap okutalım, aydınlatalım.
Yoksa; nasıl çıkarız, karanlıktan aydınlığa?
İyi okumalar.
Hep kitapla kalalım…
