Atatürk’ün, Japon Prensi Takamutsu şerefine verilen ziyafette konuşması.
Japon Prensi Noboyoto Takamatsu’nun Türkiye Ziyareti
a) Ziyaretin Bildirilmesi
Türkiye’nin Tokyo Büyükelçisi Cevat Bey’den 5 Nisan 1930’da alınan ayrıntılı bilgiye göre; İngiliz Kralının oğlu Duc De Glocester bir yıl önce Tokyo’ya bir ziyarette bulunmuş ve İngiltere’nin meşhur “Diz Bağı” nişanını Japon İmparatoru Mikado’ya takdim etmiştir. Hem buna bir iade-i ziyarette bulunmak, hem de İspanya kralına sunulmak üzere krizantem nişanı vermek amacıyla Japon Prensi Noboyoto Takamatsu, Avrupa’ya bir seyahat düzenleyecektir.
Prens, 24-25 yaşlarında olup yaklaşık bir ay önce on dokuz yaşındaki bir prensesle evlenmiştir. Prens tamamen sıkı bir askeri terbiye almış olup ciddi manada bahriye askeridir. Büyük milletlerle dostluk ilişkileri kurmayı amaçlamış, bu anlamda Türk-Japon Yardım Cemiyeti’nin de kuruculuğunu üstlenmiştir. İngiltere ve İspanya başkentlerindeki resmi ziyaretlerinden sonra, Avrupa’da önem verdiği diğer bazı ülkeleri de ziyaret edecektir.
Tokyo Büyükelçiliğinden 5 Nisan 1930’da alınan yazılı bilgiye göre, Türk-Japon Yardım Cemiyeti’nin kurucusu olan ve yakın zamanda evlenen Prens Takamatsu ve eşi şerefine 2 Mart 1930’da söz konusu cemiyet tarafından bir ziyafet verilmişti. Türk ve Japon milli marşlarının da çalındığı bu yemeğin sonuna doğru Prens Takamatsu söz alarak, 1931 yılı Ocak ayında Türkiye’yi ziyaret ederek üç gün Ankara’da kalmak ve Türk inkılâbını yakından görmek istediğini söylemişti. Türk Dışişleri Bakanlığı’ndan Tokyo Büyükelçisi Cevat Bey’e verilen cevapta ise Prens Takamatsu’nun bu ziyaretinden Mustafa Kemal Paşa ve Türkiye Hükümeti’nin son derece memnun olacağı bildirilmiştir.

Prens ve Prenses Takamatsu’nun Türkiye’yi ziyaret çerçevesinde takip edecekleri program şu şekilde belirlenmişti: 11 Ocakta saat 17:00’da deniz yolu ile İstanbul’a gelecek olan prens ve prenses, İstanbul valisi ve beraberindeki erkân tarafından vapura çıkılmak suretiyle karşılanacak, Tophane rıhtımına çıkılarak oradan Pera Palas Oteli’ne gidilecektir.
Prens 18:30’da otelden ayrılarak Haydarpaşa’ya gelecek ve özel bir trenle 19:40’ta Ankara’ya hareket edecektir. Ertesi gün saat 11:47’de Ankara’ya varacak olan Prens askeri kıta ve resmi erkân tarafından karşılanacak, saat 13:O0’da Türkiye Dışişleri Bakanı tarafından düzenlenecek öğle yemeğine katılacaktır. Ardından Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, Prens Takamatsu’yu kabul edecek, ardından da kendisine iade-i ziyarette bulunacak ve akşam 20:30’da Prens şerefine bir yemek verecektir. 13 Ocak günü saat 13:30’da öğle yemeği düzenlenecek, akşam Japon Büyükelçisi’nin konuşması dinlenecek, ertesi gün saat 17:00’da Türk Ocağı’ndaki çay ziyafetine katıldıktan sonra akşam saatlerinde İstanbul’a gitmek üzere Ankara’dan ayrılacaktır. Prens 15 Ocak’ta Haydarpaşa’ya vardıktan sonra Pera Palas’a gidecek, ertesi gün prensesle birlikte müzeleri ziyaret edecektir. 18 Ocakta saat 10:00’da Harbiye Mektebi ziyaret edilerek öğrenci ve süvari talimlerinde hazır bulunacaklar, 19 Ocak’ta ise Sofya’ya gitmek üzere Türkiye’den ayrılacaklardır.
Anadolu Ajansı’nın 10 Ocak 1931’de verdiği habere göre; Yunanistan’ın kuzey topraklarını Mora Yarımadası’ndan ayıran Korint Kanalı’nın kapalı olmasından dolayı Prens Takamatsu ve beraberindekiler İstanbul’a bir gün geç gelecek, bu nedenle daha önce planlanan program bir gün tehir ile icra edilecektir.
b) Japon Prensi Takamatsu’nun İstanbul’a Gelişi
Japon İmparatoru’nun kardeşi olan Noboyoto Takamatsu eşiyle birlikte çıktığı yurtdışı gezisinde, Yunanistan’dan ayrılarak 12 Ocak 1931 Pazartesi günü İstanbul’a gelmiştir. Prensin bulunduğu Semiramis Vapuru öğlene doğru Sarayburnu Limanına girmiştir.
Japonya’nın Türkiye Büyükelçisi M. Yuşida, Türkiye Dışişleri Bakanlığı adına Ali Şevki Bey, İstanbul Valisi Muhittin Bey, Emniyet Müdürü Ali Rıza Bey, Kolordu Komutanı Şükrü Naili Paşa, Protokol Genel Müdür Yardımcısı Kadri Bey ve İstanbul basınından temsilciler ise Sakarya motoruna binerek Sarayburnu açıklarında Japon kafilesini getiren vapuru karşılayıp vapura çıkmışlardır. Prensin çok ileri derecede İngilizce ve Fransızca bilen eşi, Galata taraflarını göstererek “-ben bir kitapta okumuştum, karşısı Galata değil mi?” diye sormuş, aldığı “evet” cevabı üzerine “-okuduğuma göre orada Yüksek Kaldırım diye bir yer varmış, tekkeleri ve şeyhleriyle meşhurmuş doğru mu?” diye sormuştur. Türkiye Cumhuriyeti’nde yapılan inkılâplara aleyhte bir kitap okuduğu anlaşılan prensese gerekli cevap verilerek Türkiye’de artık tekke ve derviş olmadığı ifade edilmiştir.
Saat 11:00’da karaya çıkarak Pera Palas Oteli’ne geçen Prens Takamatsu ve eşi, iki saat sonra Japonya Büyükelçiliğini ziyaret ederek kendileri için düzenlenen yemeğe katılmışlar, ardından tekrar otele dönmüşlerdir. Prens Takamatsu saat 18:30’da Japonya Büyükelçisi ve yanında bulunan kişilerle birlikte Sakarya motoruna binerek Haydarpaşa’ya geçmişler, 19:40’da da demiryolu ile Ankara’ya hareket etmişlerdir. Rahatsızlığı nedeniyle İstanbul’da kalan Prensese ise Vilayet Özel Kalem Müdürü Ekrem Bey’in eşi eşlik etmekteydi.

c) Prens Takamatsu’nun Ankara Temasları
Japon Prensi Takamatsu, yaveri, özel doktoru ve yanındakilerle beraber 13 Ocak saat 11:45’te Ankara’ya varmışlardı. Türk ve Japon bayraklarıyla süslenen istasyonda kendisini Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Bey, dışişleri ve deniz müsteşarları, Cumhurbaşkanlığı Genel Kâtibi Tevfik Bey, Japonya Büyükelçisi ve protokol karşılamıştır. Prens ve yanındakiler ilk olarak Ankara Palas’taki özel odalarında bir süre istirahat ettikten sonra Tevfik Rüştü Bey tarafından Dışişleri köşkünde verilen yemeğe katılmışlardır. Yemekte Hamdullah Suphi Bey, Şükrü Kaya, Yusuf Kemal Bey gibi önde gelen kişiler de hazır bulunmuştur. Prens Takamatsu, saat 16:00’da Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edilmiş, bir süre özel sohbetin ardından Ankara Palas’a dönmüştür. Saat 17:30’da da Gazi Mustafa Kemal Paşa Ankara Palas’a giderek Prens Takamatsu’ya iade-i ziyarette bulunmuş, bu görüşme 40 dakika sürmüştür. Akşam saat 20:40’da ise Marmara Köşkü’nde prens şerefine bir yemek tertip edilmiştir. Prens yemekte, Mustafa Kemal Paşa’ya Japon ipeklerinden işlenmiş önemli bir hediye takdim etmiştir.
Japon Prensinin Türkiye ziyaretine ayrı bir önem atfedilmişti. Çünkü 48 sene önce Türkiye’ye gelen Prens ve Prenses Komatsu’dan sonra Prens Takamatsu’nun bu ziyareti Türk-Japon dostluğunun belli başlı hadiselerinden birini teşkil etmiştir. Prensin Ankara temasları ve Türkiye hakkındaki düşüncelerini öğrenmek arzusuyla kendisiyle bir görüşme yapmak isteyen Hâkimiyet-i Milliye gazetesi muhabirine, Protokol Müdürü M. Yamagata vasıtasıyla verdiği röportajda, o güne kadar 18 ülkeyi ziyaret eden ve 7 ülkeye daha gidecek olan Prensin bu uzun yurtdışı seyahatinin Türkiye ayağının kendisine göre gezi programının en önemli kısmı olduğunu söylemiştir. Kendisinden önce gelen Amiral Yamamato, Japonya’ya dönüşünde Türkiye’den övgü dolu sözlerle bahsetmiş, o günden beri bu güzel ülkeyi ve idarecilerini görme arzusu kendisinde belirmişti. Prens sözlerini şu şekilde sürdürmüştür:
“… Asil milletinize şef olmak liyakatini her suretle göstermiş olan Mustafa Kemal Hazretleriyle görüşmüş olmak, cumhuriyetin bânisinden Türk inkılâbını dinlemek de beni sevindiren bir fırsat oldu. Devamlı harpler Türkiye’yi çok yorduğu halde kendilerinden dinledim ve gördüm ki Türkiye çok çalışıyor ve çok çalışacaktır. Bu faaliyetiniz cidden takdire layıktır.”
Mustafa Kemal Paşa, 13 Ocak 1931 akşamı saat 20:30’da Marmara Köşkü’nde Prens Takamatsu şerefine bir akşam ziyafeti vermiştir. Bakanlar Kurulu üyeleri, Dışişleri Müsteşarı Numan Rıfat Bey ve Japon Elçilik üyelerinin de bulunduğu yemek sırasında Mustafa Kemal Paşa yaptığı konuşmada, prensi Ankara’da ağırlamaktan son derece memnun olduğunu söyleyerek sözlerini şu şekilde sürdürmüştür:
“…Türk ve Japon milletleri öteden beri birbirine karşı samimi ve dostane hislerle doludur. İki memleket arasındaki ilişkilerin takviyesi hususunda Türk-Japon cemiyetinin hâmisi sıfatıyla sarf buyurduğunuz mesaiye bilhassa müteşekkirim. Bu ilişkilerin her gün daha da gelişeceğine kanaatim vardır. Japon milletinin yüksek ve vatanperverane vasıfları, medeniyet yolundaki dikkate şayan icraat ve gelişmeleri Türkiye’de daima alaka ve samimi takdirat ile takip olunmuştur. Prens hazretleri, ziyaretinizin yüksek ve kıymetli hatırasını daima muhafaza edeceğiz. İmparator hazretleri ile hanedanınız ve zat-ı fehimanelerinin saadetlerini ve Japonya’nın refah ve teâlisini en samimi hislerle temenni ederim”.
Prens Takamatsu ise yaptığı konuşmada, kendisine karşı gösterilen nazik kabul ve ülkesi için buyrulan sözlerden dolayı samimi teşekkürlerini beyan etmiştir. İki milletin birbirlerine eskiden beri samimi ve dostane hisler beslediğine dair inancını belirtmiştir. Bununla birlikte Mustafa Kemal Paşa’nın liderliği altında Türk milletinin başardığı parlak eserleri zikretmek fırsatını kaçırmak istemeyip, iki ülke arasındaki dostane ilişkilerin gelişmesi için zaman harcayacağını ifade etmiş ve son olarak ise Mustafa Kemal Paşa’nın şahsı ve Türk milletinin saadet ve refahı için samimi temennilerini arzetmiştir.
Prens Ankara ziyareti kapsamında gezilerine devam ederek 15 Ocak günü Augustus Mabedi’ni ziyaret etmiştir. Mabedin mimarisi ve Augustus’un vasiyeti hakkında Milli Eğitim Bakanlığı Müfettişi Aziz Bey’den bilgi almış, Hitit kabartmalarını ayrı ayrı incelemiş ve oradan da kaledeki müzeye giderek bir süre şehri seyretmiştir. Daha sonra Maliye Bakanlığı binasının yanında bulunan Julianus Zafer Anıtı’nı ilgiyle incelemiş, Japon Elçisi’yle beraber Etnografya müzesini gezmişlerdir. Ardından İsmet Paşa tarafından verilen yemeğe, saat 20:30’da ise Ankara Palas’ta Japon elçisi tarafından tertip edilen ziyafete katılmıştır.
Prens maiyetindekilerle birlikte ertesi gün ise Gazi Öğretmen Okulu, Kız Öğretmen Okulu, Kız Enstitüsü ve Musiki Muallim Mektebini ziyaret etmiştir. Ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni ziyaret ederek burada bir süre Cumhurbaşkanının odasında özel sohbetlerde bulunduktan sonra saat 17:00’da Türk Ocakları Başkanı Hamdullah Suphi Bey’in verdiği çay ziyafetine katılmıştır. Bu ziyafette Başbakan İsmet Paşa, Meclis Başkanı Kâzım Paşa ve Dışişleri Bakanı da hazır bulunmuştur. Prens aynı gün akşam 19:00’da Dışişleri Bakanı ve Japonya’nın Ankara Büyükelçisi’nin de aralarında bulunduğu erkân tarafından İstanbul’a uğurlanmıştır.
d) Prensin İstanbul’a Dönüşü ve Türkiye’den Ayrılışı
16 Ocak sabahı İstanbul’a dönen Prens Takamatsu istasyonda merasimle karşılanmıştır. Prens, Ankara’yı ziyaretten son derece memnun kaldığını ve doğu milletleri olan Türk ve Japonlar arasındaki bağların bu ziyaretle daha da kuvvetlendiğini ifadeyle, bu durumun doğuda barışın tesisine de katkıda bulunacağını belirtmiştir. Prens, aynı gün havanın yağmurlu olmasına rağmen Ayasofya’yı, Süleymaniye Camiini, Yerebatan Sarayı’nı, Yedikule surlarını ve Karaköy’de bulunan Japon Ticaret Sergisi’ni ziyaret etmiştir.
17 Ocak’ta saat 10:00’da Tophane rıhtımından Kalamış Vapuru ile Heybeliada’ya giderek orada bulunan Deniz Lisesi’ni ziyaret eden Prens Takamatsu, daha sonra Büyükada ve Boğaziçi’ni gezmiştir.
Prens ve eşi 18 Ocak’ta saat 10:00’da Pera Palas’tan ayrılarak harbiye, Erkân-ı Harbiye ve Mülkiye mekteplerini ziyaret etmişler, ardından otele dönüp öğle yemeğini yedikten sonra saat 14:00’te yeniden çıkarak Topkapı Sarayı’nı, civardaki müzeleri ve Kapalıçarşı’yı gezmişlerdir. Bu ziyaretler Prens üzerinde son derece olumlu intibalar bırakmış, özellikle okullardaki düzene hayranlıklarını bizzat beyan etmişlerdir. Böylece Türkiye’deki temas ve incelemelerini tamamlayarak saat 15:20’de Semplon Ekspresi ile İstanbul’dan ayrılarak Sofya’ya hareket etmişlerdir.
Prens istasyondan hareketi esnasında Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa’ya telgraf çekerek, Türk topraklarını unutulmaz hatıralarla terk ederken, bu ziyaretleri esnasında kendisine ve eşine gösterilen misafirperverlik ve dostluk hislerinden dolayı derin minnettarlığını bildirmiş ve Türk-Japon Yardım Cemiyeti’nin hamisi sıfatıyla Türkiye’ye karşı özel bir ilgisi bulunması hasebiyle bu ziyaretinin Türkiye ile Japonya arasındaki dostluk ilişkilerinin daha samimi bir hale gelmesine de yardım edeceğini ifade etmiştir. Prens ayrıca M. Kemal Paşa’nın şahsi saadeti ve Türk milletinin refahı için de samimi temennilerde bulunmuş, Türkiye’de kaldığı süre boyunca kendilerine gösterilen hürmetten dolayı Başbakan İsmet Paşa ile Bakanlar Kurulu üyelerine de minnettarlığını iletmiştir.
M. Kemal Paşa ise verdiği cevapta, Prensin bu nazik telgrafına karşılık en içten teşekkürlerini sunarak, Japon Prensi ve Prensesi’nin Türkiye’de gördüğü hüsnü kabulün hem kendileri hem de Japon milleti hakkındaki hakiki dostluk ve muhabbet duygularının çok samimi bir tezahürü olduğunu ifade etmiştir.
İstanbul’dan ayrılan Prens ve beraberindekiler Bükreş, Budapeşte, Viyana, Prag, Berlin, Bern, Paris ve Londra gibi çeşitli Avrupa şehirlerini gezdikten sonra, Amerika ve Kanada’ya da uğrayıp oradan da Japonya’ya döneceklerdir. Böylelikle Prens Takamatsu, eşi ve beraberindekilerin çıkmış olduğu büyük Avrupa gezisi sona erecektir.
JAPON PRENSİ TAKAMUTSU VE JAPONYA HAKKINDA KONUŞMASI
(13.01.1931)
Sayın Prens,
Değerli şahsınızı hükümet merkezimizde selâmlamaktan çok memnunum. Türk ve Japon milletleri, öteden beri birbirine karşı içten, dostça hislerle bağlıdır. İki memleket arasındaki ilişkinin kuvvetlenmesi konusunda Türk- Japon cemiyetinin koruyucusu sıfatıyla harcadığınız çalışmaya özellikle teşekkür borçluyum. Bu ilişkilerin her gün daha fazla gelişeceğine inancım vardır. Japon milletinin yüksek ve vatanseverce nitelikleri, uygarlık yolundaki dikkate değer uygulamaları ve gelişmeleri, Türkiye’de daima ilgiye ve içtenlikle izlenmiştir.
Sayın Prens, ziyaretinizin yüksek ve kıymetli anısını daima koruyacağız. İmparator Hazretleri ile hanedanınızı ve değerli şahsınızın mutluluklarını ve Japonya’nın rahatlık ve yükselmesini en içten duygularla dilerim.

Mandacı görüşü savunanlar, ABD Başkanı Wilson’un ünlü 14 ilkesinden 12.’sinin Türklerin çoğunlukta bulunduğu topraklarda bağımsız bir Türk devletinin kurulmasına uygun olduğunu savunarak “Türk-Wilson Cemiyeti” kurdular. Bu dernek, 5 Aralık 1918 tarihinde, Halide Edip Adıvar, Yunus Nadi Abalıoğlu, Ahmet Emin Yalman gibi kişilerin imzalarıyla ABD Başkanı Wilson’a Amerikan mandası istemiyle başvurdu. Mektupta, azınlıkların haklarının güvence altında olacağı, önemli bakanlıklara birer Amerikalı Baş Müsteşar atanacağı, yine Amerikalı Baş Müsteşar Başkanlığı’nda toplanacak bu Müsteşarlar Kurulu’nun ülkeyi geliştirecek reformları saptayıp, uygulamaya koyacağı, reformların yürütülmesi hakkında milletçe güvence verileceği, polis ve jandarmanın bir Amerikalı genel müfettişe bağlanacağı belirtiliyordu.
Mustafa Kemal Paşa Hazretleri’ne
Saygıdeğer Efendim,
Memleketin siyasî durumu en son kertesine geldi. Kendimize bir yön çizebilmek için, Türk milletinin zarını atıp olumlu bir durum alma zamanı ise geçmek üzere bulunuyor.
Dış durum İstanbul’da şöyle görünüyor :
Fransa, İtalya, İngiltere, Türkiye’nin mandaterlik meselesini Amerikan Senatosu’na resmen teklif etmiş olmakla birlikte, Senato’nun bu teklifi kabul etmemesi için bütün güçlerini kullanıyorlar. Taksimden pay kaçırmak elbette işlerine gelmiyor.
Suriye‘de aradığını bulamayan Fransa, zararını Türkiye’den kapatmak istiyor. İtalya namuslu bir emperyalist olduğundan, savaşa ancak Anadolu’nun bölüşülmesinde pay almak için girdiğini açıktan açığa söylüyor. İngiltere‘nin oyunu biraz daha incedir.
İngiltere, Türk’ün birliğini, çağdaşlaşmasını, gerçek bir bağımsızlık kazanmasını, gelecekte bile istemiyor. Yeni imkân ve görüşlerle; tamamen çağdaş ve kuvvetli bir Müslüman-Türk hükümeti başında hilâfet de olursa, İngiltere’nin elindeki müslüman esirleri için kötü bir örnek olur. İngiltere Türkiye’yi bütünü ile ele geçirebilse, kafasını kolunu koparır, birkaç yılda sadık bir sömürge durumuna sokar. Buna, memleketimizde en başta ve özellikle dinî sınıflar çoktan taraftardırlar. Fakat bunu Fransa ile dövüşmeden yapabilmek mümkün olamayacağından taraftar olamaz. Fakat, Türkiye’yi bütün olarak korumak gereği duyulursa, yani bölüşmenin büyük askerî fedakârlıklarla yapılabileceğini anlarsa Lâtinleri sokmamak için Amerikan görüşünü tutar ve destekler. Nitekim İngiliz siyasetçileri arasında zaten bu görüşe eğilimli olanlar vardır. Morisson (Morison) gibi ünlü kimseler Amerika’nın Türkiye’de manda kurmasını istiyorlar.
Başka bir çözüm yolu da, Türkiye’yi Trakya’dan, İzmir’den, Adana’dan, belki de Trabzon’dan ve hele İstanbul’dan yoksun bıraktıktan sonra, eski Kapitülasyonları ve boğulmaya mahkûm iç sınırlarıyla başbaşa bırakmak.
Biz İstanbul’da, kendimiz için, bütün eski ve yeni Türkiye sınırlarını içine almak üzere geçici bir Amerikan mandasını ehven-i şer olarak görüyoruz. Dayandığımız noktalar şunlardır :
1- Aramızda, hangi şartlar altında olursa olsun, Hıristiyan azınlıklar kalacaktır. Bunlar hem Osmanlı vatandaşı olma haklarından yararlanacaklar hem de dışarıda bir Avrupa devletine dayanarak karışıklık çıkaracaklar, sürekli olarak müdahaleye yol açacaklar ve zaten göstermelikten ibaret olan bağımsızlığımızdan azınlıklar adına her yıl bir parça daha kaybedeceğiz.
Güçlü bir hükümet ve çağdaş bir idare kurulabilmesi için, patrikhanenin siyasî imtiyazla, azınlıkların kuvvetli devletler vasıtasıyla yaptıkları sürekli tehditler ortadan kalkmalıdır. Küçük ve zayıf bir Türkiye bunu başaramayacaktır.
2 – Biri birini yok eden, çıkar sağlama, hırsızlık, macera ve şöhret için yaşayanların hırsını doyuran bu hükümet anlayışı yerine, milletin refah ve kalkınmasını sağlayabilecek, halkı ve köyleri, sağlığı ve zihniyeti ile çağdaş bir halk durumuna getirebilecek bir hükümet anlayış ve uygulamasına ihtiyacımız var. Bunun için gerekli olan paraya uzmanlığa ve kudrete sahip değiliz. Siyasî dış borçlar, siyasî esareti artırıyor. Taraf tutma, cahillik ve çok konuşmaktan başka olumlu bir sonuç veren yeni bir hayat yaratamıyoruz.
Bugünkü hükümet, adamlarını takdir etmese bile, halkı ve halk hükümeti kurulmasını yararlı gören Filipin gibi vahşî bir memleketi, bugün kendi kendini idareye muktedir çağdaş bir makine haline koyan Amerika, bu konuda çok işimize geliyor. On beş yirmi yıl sıkıntı çektikten sonra yeni bir Türkiye’yi, her ferdi öğrenimi ve zihniyetiyle gerçek bağımsızlığı kafasında ve cebinde taşıyan bir Türkiye’yi, ancak yeni dünyanın kabiliyeti yaratabilir.
3 – Yabancı devletlerin Türkiye üzerindeki rekabetlerini ve kuvvetlerini memleketimizden uzaklaştırabilecek bir yardımcıya ihtiyacımız var. Bunu ancak Avrupa dışında ve Avrupa’dan daha güçlü bir elde bulabiliriz.
4 – Bugünkü oldu bittileri ortadan kaldırmak ve davamızı sür’atle dünyaya karşı savunabilmek için, gerekli güce sahip bir devletin yardımını istemek lâzımdır. Yayılma siyaseti güden Avrupa’nın başvurduğu binbir yol ve alçakça siyasetine karşı böyle bir vekil olarak Amerika’yı kendimize kazanarak ortaya atabilirsek, Doğu Meselesi’ni de Türk Meselesi’ni de gelecek için kendimiz çözümlemiş olacağız.
Bu sebeplerden dolayı, bir an önce istememiz gereken Amerikan mandası da, elbette sakıncasız değildir. Haysiyetimizden epeyce fedakârlık etmek mecburiyetinde bulunuyoruz. Yalnız, bazılarının düşündüğü gibi, Amerika’nın resmî sıfatında dinî eğilim ve taraf tutma yoktur. Hıristiyanlara para verecek misyoner kadın Amerika’sı, Amerika’nın yönetim mekanizmasında bir yer tutmaz. Amerika’nın yönetim mekanizması dinsiz ve milliyetsizdir. O, türlü cins ve mezhepten insanları çok uyumlu ve kaynaşmış olarak bir arada tutmanın yolunu biliyor.
Amerika, Doğu’da mandaterlik yapmak Avrupa’da başına dert açmak niyetinde değildir. Fakat onların onur meselesi yaptıkları şey, yöntemleri ve idealleri ile Avrupa’dan daha üstün bir millet olmak iddiasıdır. Bir millet içtenlikle Amerikan milletine başvurursa, Avrupa’ya, girdikleri memleket ve milletin yararına nasıl bir idare kurduklarını göstermek isterler.
Amerikan resmî mahfillerinin önemli şahsiyetleri arasında epey lehimize bir hava oluştu. İstanbul’a Ermeni dostu olarak gelen birçok hatırı sayılı Amerikalı, Türk dostu ve Türk propagandacısı olarak döndüler.
Bu akımı temsil eden resmî ve gayrî resmî Amerikan görüşünün altında yatan gizli düşünce şudur: Türkiye’yi parçalamamak, eski sınırları içinde bir bütün halinde olduğu gibi korumak şartıyla genel ve tek bir mandaya bağlamak. Suriye, Amerikan Komisyonu orada iken, genel bir kongre toplayarak Amerika’yı istemiştir. Suriye‘nin bu isteği Amerika’da çok iyi karşılanmıştır.
Amerika, bizim topraklarımız üzerinde Ermenistan kurmaya niyetli görünmüyor. Eğer mandayı alırlarsa, bütün milletleri eşit şartlar altında bir memleket evlâdı olarak kabul edip alacaklarını önemli çevrelerden haber aldım.
Ne var ki, Avrupa, mutlaka bir Ermenistan meselesi ortaya çıkarmak -özellikle İngiltere- Ermenilere tavizler vermek istiyor. Amerikan kamuoyunda zulüm görmüş Ermeniler adına bir oyun oynamaya çalışıyor. Avrupa korkusu bizim fikir adamlarını düşündürüyor. Reşat Hikmet Bey gibi, Câmi Bey gibi, hattâ millî birliğe şekil veren diplomatlarımızın, Ermeni meselesi için bir çözüm yolu tavsiyeleri var. Resmen size yazılıyor.
Çok tehlikeli anlar geçiriyoruz. Anadolu’daki mücadeleyi dikkat ve sevgiyle izleyen bir Amerika var. Hükümet ve İngilizler, bunun Hıristiyanları öldürmek, İttihatçılar getirmek için yapılan bir hareket olduğu düşüncesini Amerika’ya elbirliği ile benimsetmeye çalışıyorlar.
Her an bu Millî Mücadele’yi durdurmak için kuvvet gönderilmesi tasarlanıyor; bunun için İngilizleri kandırmaya çalışıyorlar. Millî Mücadele sür’atle ve olumlu isteklerle kendini ortaya koyarsa ve Hıristiyan düşmanlığı gibi bir rengi de olmazsa Amerika’da hemen destek bulacağını yine çok önemli çevreler garanti ediyorlar.
Sivas Kongresi toplanıncaya kadar, Amerikan komisyonunu alıkoymaya çalışıyoruz. Hattâ, kongreye Amerikalı bir gazeteci göndermeyi de belki başarabileceğiz.
İşte bütün bunlar karşısında, dâvâmızda bize yardımcı olabilmesi için, bu fırsat dakikalarını kaybetmeden, bölüşülme ve çözülme korkusu karşısında, kendimizi Amerika’ya başvurmaya mecbur görüyoruz Vasıf Bey kardeşimizle bu hususta birleştiğimiz noktaları kendisi de ayrıca yazacaktır.
Türkiye’yi azim ve irade sahibi geniş görüşlü bir iki kişi belki kurtarabilir. Macera ve boğuşma devri artık geçmiştir. Gelecek için kalkınma ve birlik savaşı açmaya mecburuz. Sınırlarında bu kadar çok evladı ölen zavallı memleketimizin düşünce ve medeniyet savaşında kaç tane şehidi var. Biz Türkiye’nin hayırlı evlâtlarından, yarının kurucuları olmalarını istiyoruz. Sizin, Rauf Bey kardeşimizle birlikte, temelleri bile çöken zavallı memleketimiz için uzakları görerek düşünüp çalışmanızı bekliyoruz.
Saygılarımı gönderir, başarınıza dua ederim. Millî dâvâda canıyla başıyla çalışanlar arasında, sade bir Türk askerinin alçak gönüllülüğü ile, sizinle birlikte olduğumu ifade ederim.
10.8.1919
Halide Edip
Halide Edip Afyonkarahisar, 13.8.1919 15′inci Kolordu Komutanlığı’na Mustafa Kemal Paşa’ya özel:
İstanbul’daki çeşitli partilerin birleşerek Amerika hey’etine verilmek üzere aldıkları kararlar aşağıda arz olunur :
1 — Ermenistan için Türkiye’nin doğu sınırları üzerinde Ermenilerin işine yarayacak bir toprak parçası vermeye Doğu illerindeki Türklerin ve orada iş başında bulunan büyüklerin, bu bölgenin gelecekteki refahını ve serbestçe gelişmesini düşünerek razı olabilecekleri görüşünde olduklarını, yalnız bu görüşlerini, oradaki Kürtlerle işbirliği yapmış olmaları ve Kürtlerin de Ermenilere toprak verme düşüncelerine kesinlikle karşı bulunmaları dolayısıyla açığa vurmak istemediklerini ve hattâ açığa vursalar bile, oradaki Türk çoğunluğunun, aşağıdaki şartların yerine getirileceği konusunda kendilerine güvence verilmedikçe bu düşüncede Kürtlerden ayrılmayacaklarını zannettiklerini tespit etmiştir.
Şöyle ki:
Birincisi, Türk ve Kürt çoğunluğunun ve aralarındaki diğer azınlıkların yaşadıkları toprakların bütünlüğü;
ikincisi, Türk bağımsızlığının tam olarak tanınması ve fiilen garanti edilmesi;
üçüncüsü, Türkiye’nin çağdaş medeniyete ulaşabilmesi için serbestçe gelişmesine engel olan kayıtların kaldırılmasıyla Wilson prensiplerinde vadedildiği üzere, bağımsızlıklarından ve haklarından en güvenli bir şekilde yararlanmasına imkân verilmesi;
dördüncüsü, bu hususlarda ve Türklerin gelişmelerinin çabuklaştırılmasında Amerika’nın bize yardımcı olacağını, Cemiyet-i Akvam (48)’a karşı üstlenmesi.
2 — Boşaltılacak topraklardan çıkarılacak olan Türk ve Kürtlerin gönderildikleri yeni topraklarda derhal yerleştirilmeleri ve bu topraklardan hemen yararlanmalarını sağlamak için Amerika’nın yardım etmesi.
3 — O çevrede ve özellikle Erzincan ve Sivas arasında yoğun olarak bulunan Ermenilerin yine Ermenistan sınırları içine gönderilmelerinin sağlanması.
4 — Ermenistan adına ve hesabına gerçekleşmesini muhtemel gördüğümüz toprak verme durumu, bağımsız bir Ermenistan adına değil, ancak büyük ve medenî bir devletin mandası altında gelişecek çağdaş bir devlet adına olacaktır.
Çünkü, bugünkü Ermenistan’a toprak bırakmak, Türkiye’nin başına ikinci bir Makedonya derdi açmak demek olduğu gibi, Kafkasya için de bir gaile çıkarmak demektir.
5 — Bütün bunlar tartışılabilir bir «teklif» niteliğindedir. Ancak, bunların kesin bir şekil alabilmesi, memleketteki hey’etlerle temas kurmaya bağlı ise, oraya Amerikan hey’etinden birinin gönderilmesi şarttır.
6 — Ve en son olarak konunun kanunî ve meşru bir şekle sokulması için Osmanlı Millî Meclisi’ne (49) götürülmesi tabiîdir.
Kişiye özel Erzurum, 21.8.1919 339
12′nci Kolordu Komutanlığı’na
20′nci Kolordu Komutanlığı’na
(Yalnız 12′nci Kolordu). İlgi: 13.8.1919.
İstanbul’da çeşitli partilerin Amerikan Komisyonu’na verilmek üzere aldıkları kararlar, burada Hey’et-i Temsiliye’mizce son derece üzüntü ve esefle karşılandı. Çünkü, birinci maddede Ermenistan’a Doğu illerimizden toprak verilmesi söz konusu olmaktadır.
Oysa, ezici çoğunluğu Türk ve Kürt olan bu illerden bir karış toprağın bile Ermeniler hesabına yazılmasının, bugün için uygulamada mümkün olamayacağı şöyle dursun, unsurlar arasındaki nefret ve öcalma duygusunun dehşet ve şiddeti, Osmanlı Ermenilerinin dönmeleri halinde bile iller içinde yoğun olarak yerleştirilmelerini tehlikeli göstermektedir.
Bu bakımdan, suçlu olmayan Osmanlı Ermenilerine gösterilecek en büyük kolaylık, adaletli ve eşit şartlar altında vatanlarına dönmelerini kabulden başka bir şey olamayacaktır.
Üçüncü maddede, Erzurum ve Sivas arasında yoğun bir Ermeni topluluğu bulunduğu hayali, bilgisizlik ve vukufsuzluktan başka birşey değildir:
Harpten önce bile, buralarda oturanların büyük çokluğu Türk, birazı Zaza denilen Kürtlerden ve pek azı da Ermenilerden ibaretti. Bugün artık varlığından söz edilecek sayıda Ermeni yoktur.
O halde, bu gibi dernekler yetkilerini bilmeli ve bir iş yapmak isterlerse, hiç olmazsa Harbiye ve Hariciye Nezaretleri’nin barış hazırlıkları dolayısıyla yaptıkları resmî istatistik ve grafiklere olsun başvurmak zahmetinden kaçınmamalıdırlar. Bu telgrafın aynen İstanbul’a gönderilmesini rica ederiz.
Mustafa Kemal
Erzurum’da, Sivas’a gelme hazırlıkları yapıldığı bir sırada kendisine sorulan:
“Paşam, Sivas’ta galiba manda meselesi bizi çok üzecek ve yoracak” sorusuna heyecanla şu cevabı verir: “Ahmaklar, memleketi Amerikan mandasına, İngiliz himayesine terk etmekle kurtulacak sanıyorlar.
Kendi rahatlarını temin etmek için bir vatanı ve tarih boyunca devam edip gelen Türk istiklalini feda ediyorlar .”
“Biz başarılı olacağız. Buna şüphem yok. Acaba zafere kavuştuğumuz ve memleketi kurtardığımız zaman Osmanlı ricalinin ileri gelenleri utanmak hissini duyabilecekler mi?..
Öyle bir manda istenecek veya verilecekmiş ki, hakimiyet hakkına, dışarda temsil hakkımıza, kültürel bağımsızlığımıza, vatan bütünlüğümüze dokunulmayacakmış. Buna ve böylesine, Amerikalılar değil, çocuklar bile güler.
Her şeyin başında Amerikalılar kendilerine hiçbir menfaat temin etmeden böyle bir mandayı niçin kabul etsinler?
Amerikalılar bizim kara gözlerimize mi aşık olacaklar. Bu ne hayal ve ne gaflettir? Hayır Paşalar hayır, hayır, beyefendiler hayır, hayır, hayır hanımefendiler hayır, manda yok, Ya istiklal ya ölüm var…
46) Doğu İlleri Kongresi.
47) Kötülüğün en az zararlısı.
48) Milletler Cemiyeti: Birleşmiş Milletler.
49) Meclis-i Millî-i Osmanî’ye.

Aman Doktor:
Aman doktor canım kuzum doktor
Derdime bir çare
Çaresiz dertlere düştüm
Doktor bana bir çare
Mendilimin yeşili aman aman
Ben kaybettim eşimi
Al bu mendil sende sende dursun
Sil gözünün yaşını
Aman doktor canım kuzum doktor
Derdime bir çare
Çaresiz dertlere düştüm
Doktor bana bir çare

Atladım Bahçene İndim:
Atladım bahçene girdim gülleri fincan gibi
Gerdanında üç beni var her biri mercan gibi
Sarılalım sarmaşalım ikimiz bir can gibi
Gel seninle kavledelim ya onu sev ya beni
Bir tenhada buluşalım ya onun ol ya benim

Alişimin Kaşları Kare:
Alişimin kaşları kare
Sen açtın sineme yare
Bulamadım derdime çare
Görmedim hiç ah civan Alişimi Tuna boyunda
Evleri var hane hane
Benleri var tane tane
Saramadım kane kane
Görmedim hiç ah civan Alişimi Tuna boyunda
Evleri var yol başında
Benleri var sol kaşında
Saramadım genç yaşında
Görmedim hiç ah civan Alişimi Tuna boyunda

Bülbülüm Altın Kafeste:
Bülbülüm altın kafeste
Öter aheste aheste
Ötme bülbül yarim hasta
Ah neyleyim şu gönlüme
Hasret kaldım sevdiğime
Ben sana dayanamam
Yarim ben sana aldanamam
Ben sana dayanamam
Yarim ben sana katlanamam
Bülbülleri har ağlatır
Aşıkları yar ağlatır
Ben feleğe neylemişim
Beni her bahar ağlatır
Ben sana dayanamam
Yarim ben sana aldanamam
Ben sana dayanamam
Yarim ben sana katlanamam

Cana Rakibi Handan Edersin:
Cana rakibi Handan edersin
Ben bi nevayı giryan edersin
Biganelerle ünsiyyet etme
Bana cihanı zindan edersin

Çanakkale İçinde:
Çanakkale içinde aynalı çarşı
Ana ben gidiyorum düşmana karşı
Offf gençliğim eyvah
Çanakkale içinde bir uzun selvi
Kimimiz nişanlı kimimiz evli
Offf gençliğim eyvah
Çanakkale üstünü bir duman bürüdü
On üçüncü fırka harbe yürüdü
Offf gençliğim eyvah
Çanakkale içinde bir dolu testi
Analar babalar mektubu kesti
Offf gençliğim eyvah

Çökertme:
Çökertmeden çıktım da Halilim
Aman başım selamet
Bitez de yalısına varmadan Halilim
Aman koptu kıyamet
Arkadaşım İbrahim çavuş
Allah’ına emanet
Burası da aspat değil Halilim
Aman bitez yalısı
Ciğerime ateş saldı
Aman kurşun yarası
Gidelim gidelim Halilim
Çökertmeye varalım
Kolcular gelirse Halilim
Nerelere kaçalım
Teslim olmayalım Halilim
Aman kurşun saçalım
Burası da aspat değil Halilim
Aman bitez yalısı
Ciğerime ateş saldı
Dostlar kurşun yarası
Güvertede gezer iken
Aman kunduram kaydı
Çakır da gözlü Gülsümümü
Çerkez kaymakam aldı
Kaymakam baskısı canım
Aman aldı yürüdü
Burası da aspat değil Halilim
Aman bitez yalısı
Ciğerime ateş saldı
Dostlar kurşun yarası

Dayler Dayler Viran Dayler:
Dayler dayler viran dayler
Yüzüm güler, kalbim ağlar
Yüreğimden kanlar damlar
Edirne köprüsü taştan
Sen çıkardın beni baştan
Bir olaydı bir olaydı
Ne olur benim olaydı

Esiri Zülfünün Ey Yüzü Mahım :
Esiri zülfünün ey yüzü mahım
Gece doğmuş benim bahtı siyahım
Güzel gün görmeye var iştibahım

Gemi Kalkar Sulara Akar:
Gemi kalkar sulara akar
Kara kaşlı bana bakar
Giymiş mor fesini de Süleyman
Bakışı canlar yakar
Kara kara kazanlar
Kara yazı yazanlar
Cennet yüzü görmesin Süleyman
Aramızı bozanlar
Yeşil sandık kilidi
Üstüne toz bürüdü
Geçme kapı önünden Süleyman
Civanım ömrüm çürüdü

Gitti de Gelmeyiverdi:
Gitti de gelmeyiverdi
Gözlerim yollarda kaldı
Ne bileyim nerde kaldı
Ne zaman gelir ne zaman gelir
Gel a nazlım da lahur şallım
Sağı solu dolaşalım
Ne zaman ne zaman gelir
Saati beldeye değer
Gecesi hazneye değer
Gönlümüz yosmayı dever
Ne zaman ne zaman gelir
Gel a nazlım da lahur şallım
Sağı solu dolaşalım
Ne zaman ne zaman gelir

Hab-Gah-ı Yare Girdim Arz İçin Ahvalimi:
Hab-gah-ı yare girdim arz için ahvalimi
Bir perişan halini gördüm unuttum halimi
Sakiten icra ederken dide eşk-i alimi
Leblerinde sinesinde gizlenen amalimi
Leblerimle topladım tebrik edin ikbalimi

Havada Bulut Yok:
Havada bulut yok bu ne dumandır
Mahlede ölüm yok bu ne şivandır
Şu Yemen elleri ne de yamandır
Anom Yemen’dir gülü çimendir
Giden gelmiyor acep nedendir
Burası Muş’tur yolu yokuştur
Giden gelmiyor acep ne iştir
Kışlanın önünde redif sesi var
Bakın çantasında acep nesi var
Bir çift kundurayla bir de fesi var
Anom Yemen’dir gülü çimendir
Giden gelmiyor acep nedendir
Burası Muş’tur yolu yokuştur
Giden gelmiyor acep ne iştir
Kışlanın önünde çalınır sazlar
Ayağım yalınayak yüreğim sızlar
Yemene gidene ağlasın kızlar
Anom Yemen’dir gülü çimendir
Giden gelmiyor acep nedendir
Burası Muş’tur yolu yokuştur
Giden gelmiyor acep ne iştir

İzmir’in Kavakları:
İzmir’in kavakları şarkı sözleri
Dökülür yaprakları
Bize de derler çakıcı
Yar fidan boylum
Yıkarız konakları
Selvim senden uzun yok
Yaprağında üzüm yok
Gamalıda zeybek vuruldu
Yar fidan boylum
Çakıcıya sözüm yok

Kırmızı Gülün Âli Var:
Kırmızı gülün Âli var
Her gün ağlasam yeri var
Bugün benim efkarım var
Bu gönül arzu eder seni
Kırmızı gülü budarlar
Altına meclis kurarlar
Güzeli candan severler
Bu gönül arzu eder seni seni
Kırmızı gülün bürçeği
Önünde oynar köçeği
Neyleyim yarsız döşeği
Bu gönül arzu eder seni seni

Kimseye Etmem Şikayet:
Kimseye etmem şikayet
Ağlarım ben halime
Titrerim mücrim gibi
Baktıkça istikbalime
Perde-i zulmet çekilmiş
Korkarım ikbalime
Titrerim mücrim gibi
Baktıkça istikbalime

Köroğlu Solağı / Uca Dağların Başında:
Uca Dağların Başında
Karlı Dağların Başında
Tek Atlı Gezdiğin Var Mı (Le Le Can)
Tek Atlı Gezdiğin Var Mı
Her Taraftan Üç Beş Kelle
Terkiye Astığın Var Mı (Le Le Can)
Terkiye Astığın Var Mı
Kargının Ucunu Salla
Etme Düşmana Eyvallah (Le Le Can)
Etme Düşmana Eyvallah
Köroğlu Söyler Şanından
Kuş Uçurmaz Meydanından (Le Le Can)
Kuş Uçurmaz Meydanından

Köşküm Var Deryaya Karşı:
Köşküm var deryaya karşı
Durmaz akar gözüm yaşı
Sevadadır her işin başı
Var gönül var git seyreyle
Gel bana söyle
Elmayı nazik yararlar
Çini tabağa koyarlar
Güzeli candan severler
Var gönül var git seyreyle
Gel bana söyle

Manastırın Ortasında:
Manastırın ortasında var bir havuz aman havuz canım havuz
Dimetoka kızları hepsi de yavuz biz çalar oynarız
Manastırın ortasında var bir çeşme aman çeşme canım çeşme
Dimetoka kızları hepsi de seçme biz çalar oynarız
Manastırın ortasında var bir pınar aman pınar canım pınar
Dimetoka kızları hepsi de çınar biz çalar oynarız

Mani Oluyor Halimi Takrire Hicabım:
Mani oluyor halimi takrire hicabım
Üzme yetişir üzme fırakınla harabım
Mahvoldu sükunum beni terk eyledi habım
Üzme yetişir üzme fırakınla harabım

Nihansın Dideden Ey Mest-i Nazım:
Nihansın dideden ey mest-i nazım
Bana sensiz cihanda can ne lazım
Benim sensin felekte çaresazım
Bana sensiz cihanda can ne lazım
Sezadır matemim tutsa felekler
Bana insan değil ağlar melekler
Hevaya gitti hep bunca emekler
Bana sensiz cihanda can ne lazım

Olmaz İlaç Sine-i Sad Pareme:
Olmaz ilaç sine-i sad parame
Çare bulunmaz bilirim yareme
Baksa tabiban-ı cihan çareme
Çare bulunmaz bilirim yareme
Kastediyor tir-i müjen canıma
Gözleri en son girecek kanıma
Şerhedemem halimi cananıma
Çare bulunmaz bilirim yareme

Pencere Açıldı Bilal Oğlan:
Pencere açıldı Bilal Oğlan piştov patladı
Varın bakın kanlı da Bilal yine kimi hakladı
Allı yemeni Bilal Oğlan pullu yemeni
Bir bahçeden bir bahçeye salla yemeni
Ben sana varmam Bilal Oğlan ben sana varmam
Yedi yıl karşımda dursan yine sana yalvarmam
Allı yemeni Bilal Oğlan pullu yemeni
Bir bahçeden bir bahçeye salla yemeni

Sarı Zeybek:
Sarı Zeybek aman şu dağlara yaslanır aman
Yağmur yağar silahları efem ıslanır
Bir gün olur aman deli gönül uslanır aman
Eyvah olsun telli de doru efem şanına
Eğil bir bak mor cepkenin efem kanına
Karşı dağı aman duman duman bürüdü aman
Üç yüz atlı beş yüz yaya efem yürüdü
Sarı Zeybek aman şu cihanda bir idi aman
Eyvah olsun telli de doru efem şanına
Eğil bir bak mor cepkenin efem kanına

Sen bezmimize geldiğin akşam neler olmaz:
Sen bezmimize geldiğin akşam neler olmaz
Aşkın beni sermest ediyorken keder olmaz
Ölsem de senin uğruna cânım heder olmaz
Sen saçlarını çözdüğün akşam seher olmaz…

Şahane Gözler Şahane:
Şahane gözler şahane
Hüsnüne yoktur bahane
Sülayman olsam cihane
Gönül eylenmez asla
Uçan kuşlar kebab olsa
Akan sular şarab olsa
Meyhaneler mesken olsa
Gönül eylenmez asla

Vardar Ovası:
Maya dağdan kalkan kazlar
Al topuklu beyaz kızlar
Yarimin yüreği sızlar
Eğlenemem aldanamam
Ben bu yerlerde duramam
Vardar ovası Vardar ovası
Kazanamadım sıla parası
Maya dağın yıldızıyım
Ben annemin bir kızıyım
Efendimin sağ gözüyüm
Eğlenemem aldanamam
Ben bu yerlerde duramam
Vardar ovası Vardar ovası
Kazanamadım sıla parası

Yanık Ömer:
Yanık Ömer her savaştan bir yara taşıyor
Yanık Ömer yiğit Ömer öğünmeden yaşıyor
Kurtuluş Savaşında yirmi sekiz yaşında
Mangasının başında taşıyor
Yanık Ömer yiğit Ömer siperleri aşıyor
Savaş biter Yanık Ömer köye döner
Köylü bütün bayram eder
Yanık Ömer kutlulanır
Nişanlısı mutlulanır
Yanık Ömer attan iner
Pembegüle bağlar kemer
Köylülere gider haber
Düğüne düğüne
Eline kına yakar başına teller takar
Belinde altın kemer,öyle alana çıkar
Pembegül allanır, pullanır
Yanık Ömer’in köyüne düğün alayı yollanır

Müzeyyen Senar Atatürk Şarkı Listesi:
1.Kimseye Etmem Şikâyet
2.Mani Oluyor – Söz & Müzik: Müzeyyen Senar
3.Havada Bulut Yok – Söz & Müzik: Müzeyyen Senar
4.Dayler Dayler – Söz & Müzik: Safiye Ayla
5.Cana Rakibi Handan Edersin – Söz & Müzik: Müzeyyen Senar
6.Alişimin Kaşları Kara Söz & Müzik : Safiye Ayla
7.İzmir’in Kavakları – Söz & Müzik:
8.Şahane Gözler – Söz & Müzik: Müzeyyen Senar
9.Sigaramın Dumanı – Söz: Müzeyyen Senar
10.Asker Yolu Beklerim -Söz: Müzeyyen Senar
11.Çile Bülbülüm Çile Söz: Safiye Ayla
12.Değirmene Un Yolladım – Söz & Müzik: Müzeyyen Senar
13.Şu Dalmadan Geçtin Mi – Müzeyyen Senar
14.Pencere Açıldı Bilal Oğlan – Söz: Safiye Ayla
15.Habugaha Girdim – Müzeyyen Senar
16.Yanık Ömer – Safiye Ayla
17.Fikri’min Ince Gülü – Müzeyyen Senar
18.A Benim Mor Çiçeğim – Müzeyyen Senar
19.Vardar Ovası – Müzeyyen Senar
20.Akşam oldu Yine Bastı Kareler – Müzeyyen Senar

Bu zihniyette sadece işinin halkının temsilinde olan milletvekillerimize selam olsun.
Başbakan İsmet İnönü milletvekillerinin ihalelere katılmalarına, iş takipçiliği yapmalarına karşıydı. Bunu yasaklayan yasa çıkarmak istiyordu.
Atatürk ayrı görüşteydi: “Bu kanunla olmamalı. Milletvekilleri böyle işlere girmenin sakıncalı olduğunu kendileri anlamalıdır. Bir milletvekiline ‘ihalelere girmeyeceksin’ demek, milletin seçtiği insanın idrakine güvenmemektir. Birkaç milletvekilinin yaptığı yanlış tüm milletvekillerinin üstüne yayılmamalıdır.”
Kuşkusuz konu basında da yer aldı. Falih Rıfkı Atay, İnönü’den yanaydı; görüşünü Ulus’taki köşe yazısına taşıdı.
O günlerde, Milli Savunma Bakanı Abdülhalik Renda’nın İnönü’yü ziyaret ettiği ve ihale takipçiliği yapan bir milletvekilinden duyduğu rahatsızlığı ilettiği bilgisi, Atatürk’ün kulağına geldi.
Milli Savunma Bakanlığı silah alımı için ihale açmıştı ve iki firma adına bir milletvekili, iki ayrı teklif vermişti. Yani… İhaleyi hangi firma kazanırsa kazansın, kâr aynı kişinin cebine gidecekti!
Firmalar adına teklif veren kişi, Maraş Milletvekili Mithat Alan’dı.
Atatürk’ün yakın arkadaşlarından Kılıç Ali’nin ablası Naima ile evliydi; yani eniştesiydi.
Atatürk, İnönü’ye sordu:

• Bu işin içinde Kılıç Ali’nin de parmağı olabilir mi?
  – Sanmıyorum Paşam, belki kullanılıyor olabilir!
  Sorunu çözmek Atatürk’e kaldı…
  O akşam konunun muhatapları Abdülhalik Renda, Falih Rıfkı Atay, Kılıç Ali vs. Çankaya Köşkü’ne davet edildi.
  Atatürk birden Kılıç Ali’ye, “Enişten nasıl” diye sordu.
  Kılıç Ali, “Sayenizde iyidir Paşam” yanıtını verince Atatürk sinirlendi: “Neden benim sayemde iyi olacakmış, kendi sayesinde iyidir.”
  Sonra, “Haydi Mithat Bey’in evine baskın yapalım” diyerek sofrada bulunanlarla Mithat Bey’in evine gitti.
  Sofrada Atatürk konuyu milletvekillerinin iş takipçiliğine getirdi. “Bir milletvekili demek, o ülkenin en yetişkin insanı demektir. Millet için yararlı olabilmesi buna bağlıdır. Onun için dokunulmazlığı vardır. Milletvekili beyaz eldivenli adam demektir. Ben arkadaşlar arasında eldivenini lekeleyen birilerinin olacağına inanmak istemiyorum.”
  Falih Rıfkı’ya dönerek, “Hiçbir milletvekili böyle alçak işlere tenezzül edemez, rahat ol sayın yazar, rahat ol!” dedi.
  Ardından… Mithat Alan’a bakarak; “Sizin işler nasıl gidiyor sayın vekilim?” dedi..
• Milletvekili olunca elimdeki ufak tefek işleri dağıttım Paşam. Şimdi ticaretle
  uğraşıyorum.
• Yaa öyle mi? Demek yanlış biliyorum, senin bazı temsilcilikler yaptığını
  söylemişlerdi.
• Bir-iki silah fabrikasının mümessilliği, temsilciliği var Paşam.
• Hangileri onlar?
• Biri Çekoslovakya’nın, diğeri Fransa’nın…
• Ticaretle uğramadığını söylediğine göre bunlar fahri işler herhalde.
• Fahri değil pek Gazi hazretleri, iş olursa küçük bir komisyon veriyorlar.
• Nasıl yani yüzde 5, yüzde on?
• Gazi Paşam yüzde yarım, yüzde bir bazen yüzde iki…
• Peki siz bu komisyona karşılık ne yaparsınız?
• Fabrikaların Türkiye’deki işlerini gözetirim. İhale olursa haber veririm. Fabrika adına teklif veririm.
• Anlaşıldı. Yani Türkiye’de fabrikaların işini kovalarsınız.
  Atatürk sonra Kılıç Ali’ye döndü:
  “Yani Kılıç, para kazanacak ne işler var görüyor musun? Sen bunlardan bana hiç bahsetmezsin.”
  Kılıç Ali çok üzgündü, “Paşam beni bilirsiniz, ben bu işlerden anlamam ve yapanlardan da pek hoşlanmam. İşte yüzü burada, ben Mithat’a kaç defa söyledim bu işlerle uğraşma diye. Milletvekili milletvekilidir o kadar.”
• Bak bunu iyi söyledin Kılıç, milletvekili milletin vekilidir, milletin derdiyle uğraşacak.
  Sonra tekrar Mithat Alan’a döndü Atatürk:
• Siz eskiden beri bu fabrikaların temsilcisi misiniz Mithat Bey?
• Çekoslovakya silah temsilciliğini iki yıldır, Fransız silah temsilciliğini dört aydır Paşam.
  Atatürk, Bakan Renda’ya sordu:
• Orduya silah alım ihale ilanını kaç ay önce vermiştin sayın bakan?
• Dört ay önce efendim…
  Bu yanıt üzerine Atatürk, “Haydi arkadaşlar kalkalım!” dedi.
  Kılıç Ali, eniştesi Mithat Alan ile konuştu. Ortada hırsızlık, rüşvet yoktu. Fakat… Bir milletvekilinin iş takipçiliği yapması doğru değildi. Eniştesinin istifa etmesini istedi.
  Dört dönemdir Maraş milletvekilliği yapan Mithat Alan elindeki istifa mektubuyla Çankaya Köşkü’ne çıktı. Atatürk makamına kabul etmedi. Elindeki istifa dilekçesini yavere bırakıp gitti.
  “Eski Türkiye” ile “Yeni Türkiye” farkıdır bu…ise