Âşık Veli, Âşık Kemter, Âşık Kamber, Âşık Agâhi, Âşık Veysel, Âşık Hüseyin…

Aleviliğin kamusal alana açılmasının başlangıcı, sanıldığı gibi örgütler eliyle olmadı. “Alevi Âşıklar” ilk sözcülerdi. Onlar köy köy, kasaba kasaba, kent kent geziyor; halkla iç içe oluyor; Aleviliği şiirlerinde ve sazıyla halka aktarıyordu.

Destancılar da bu anlamda önemli bir fonksiyon üstleniyor; “Alevi Âşıklar”ın anlatılarını yaygınlaştırıyordu.

İç Anadolu’da Şarkışla’nın kuzeybatısında Kızılırmak vadesinde Yıldızeli ile Akdağmadeni arasında kalan alan Emlek yöresi olarak biliniyor.

“Emlek Yöresinde Ozan Olmak” Ali Dinçal’ın 1993’teki makalesinin adı. Ancak, öncesinde de Ali İzzet Özkan, Mihmani… bilinen halk ozanları; Âşık Veli, Âşık Kemter, Âşık Kamber, Âşık Agâhi, Âşık Veysel, Âşık Hüseyin gibi…

Bugün, “Emlek Aşıkları Festivali” adına festivaller düzenleniyor ve bunlar kitaplar halinde yayınlanıyor:

Emlek Aşıkları Festivali, 12-13 Ağustos 2017. Kızılırmak Organizasyon, Sage Yayın Matbaacılık, Ankara 2017?, 140 S.;

Zafer Akkaş (ed.): Emlek Aşıkları Festivali, 5-6 Haziran 2019. Teknosoft Eğitim Teknolojileri, Ankara 2019?, 64 S.

Öte yandan, Ali İhsan Tuncalı, “Emlek Alevi Şairleri”ni Âşık Veli’yi, Âşık Kemter’i, Âşık Kamber’i, Âşık Agâhi’yi, Âşık Veysel’i, Âşık Hüseyin’i derliyor ve eseri 1967’de “Emlek Alevi Şairleri” adıyla [Türkyolu – Bizimşehir Matbaası, İzmit 1967, 144 S.] basılıyor. Eserin biraz daha genişletilmiş yeni baskısı, 2000’de “Emlek Alevi Âşıkları” adıyla [Kızılırmak Yayınları, Ankara 2000?, 252 S.] okurla buluşuyor:

Emlek yöresi sadece bir coğrafi yöre değil; onu tanımak, Aleviliğin kamusal alana açılmasının kodlarını anlamaktır… | @ismailenginhd

popüler kültürde değerler tek tek aşındırılırken kavramların içi hızla boşaltılıyor.

Dedeler Pir; “Pirim” kebapçı dükkanı, “Dedem” düğün salonu oluyor.

talip Dedeyi irşad edip görgüden geçirirken, neredeyse onu derneğe sokmuyor..

Alevilik; aşiret ilişkileri ve gelenekleri şeklinde anlaşılıyor, algılanıyor.

artık düşlerdeki Aleviliği yeniden inşa edebilmek çok zor.

rıza şehri yahut kenti denilen şey otoriter, hesap vermez bir idareymiş meğerse.. istersen idareciye yan gözle bak, görürsün gününü..

inananların önemli bir kesimi evlerine çekildi, Aleviliği kendi özel alanında yaşamaya ve yaşatmaya çalışıyor. bu durum ne kadar devam edebilir veya buna ne kadar dayanabilirler, meçhul.

dernekler kahvaltı yapılan, cenaze kaldırılan, kağıt oynanan, siyasilere konuşma zemini hazırlayan – mekânı olan, arada konser, genelde saz ve semah kursları düzenlenen yerlere dönüştü.

inançtan anlaşılan şey, idareciye biat : onun gibi olmak, onun gibi düşünmek, onun söylediğini söylemek ve onun savunduğu şeyleri savunmak şart. o, istediğini yapar, olmazsa seni atar.

Aleviliğin örgütlerde bir ekonomisi oluşuyor. örgütler ticarethaneye dönüşüyor. inanç ve para birlikte iş kuruyor, tutuyor. para bozar..

idareci kesimi hep aynı insanlar, başkaları yok mu? herhalde yok, zira örgüt onlar için var ve onlar varsa örgüt var.

örgütleri gezen, idarecinin sosyal çevresini sıkılaştıran, onun yanında – etrafında safları sıklaştıran ve adeta onlar adına propaganda yapan akil insanlar zümresi oluşmuş, hep aynı kişiler. her konuda konuşuyorlar. bir insan her konunun uzmanı olabilir mi?

herşey değişirken değişmeyen tek şey bu.. ve “Aleviliğin dünü, bugünü, yarını” konulu toplantılar, yine belli isimlerle. 35 yıldır aynı terane..

sosyal medya dedikodu yapılan sanal ortamı kapsıyor artık. dedikodunun, bilgi kirliliğinin, yanıltıcı haberin envaiçeşidi mevcut. hem de Alevilik adına bunlar ve bunun esasen Alevilikle uzaktan yakından ilgisi yok.

yok da anlat anlatabilirsen! | @ismailenginhd

Muazzez İlmiye Çığ (20.06.1914, Bursa – 17.11. 2024, Mersin)

eserleriyle ışık oluyor. bugün 110 yaşında aramızdan ayrıldı. genelde Sümerolog olarak tanınıyordu. ancak, Hititoloji alanında da uzmanlaşmıştı. tabletlerin arşiv ve kataloglama – sınıflandırma çalışmalarıyla mesleki hayatına başladı. sonraki yıllardaki başarısı buradan geldi. daha çok Sümerler üzerine yaptığı çalışmalarla tanındı. bu bağlamda, “Kur’an, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni” (1995), “Sümerli Ludingirra ” (1996), “Bereket Kültü ve Mabet Fahişeliği” (2004) önemli yayınları arasında sayılabilir.

İsmail Engin