Televizyonun İcadı ve Türkiye’ye Gelişi

Televizyon, 1920’lerin sonlarında icat edildi ve 1930’lu yıllarda ilk yayınlar yapılmaya başlandı. Modern anlamda televizyonu geliştiren isimlerden biri İskoç mucit John Logie Baird’dir. İlk televizyon yayını 1926 yılında İngiltere’de gerçekleşti.

Türkiye’de televizyon ise 1960’lı yıllarda halkın gündemine girdi. İlk deneme yayınları 31 Ocak 1968 tarihinde TRT (Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu) tarafından yapıldı. Ancak o dönemde televizyon pek yaygın değildi. Siyah-beyaz ekranlı televizyonlar, genellikle büyük şehirlerde birkaç evde veya kahvehanelerde bulunuyordu.

Televizyonun yaygınlaşması 1970’li yılları buldu. Başlangıçta haftada sadece birkaç saat yayın yapılırken, zamanla bu süre uzadı ve 1980’lere gelindiğinde televizyon, evlerin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. 1990’lı yıllarda özel televizyon kanalları yayına başladı ve böylece televizyon yayıncılığı daha renkli ve rekabetçi bir hale geldi.

Kısaca Özetlersek:

1926: İlk televizyon yayını İngiltere’de yapıldı.

1968: Türkiye’de TRT tarafından ilk deneme yayını gerçekleştirildi.

1970’ler: Televizyon halk arasında yaygınlaşmaya başladı.

1990’lar: Özel televizyon kanalları açıldı, televizyon kültürü hızla gelişti.

Eskiden televizyon, bir mahallede sadece birkaç evde bulunurdu ve insanlar akşamları komşularıyla birlikte izlemek için toplanırdı. Şimdi ise herkesin evinde birden fazla televizyon var, hatta cep telefonlarından bile televizyon izlenebiliyor.

Alinti Dünya Gözüme Kaçtı

Sokrates mahkumiyetinden sonra son günlerini sakin geçirdiği Atina hapishanesine götürüldü, en yakın müritleri eşlik etti. Pek çoğunun beklediğinin aksine kaçmaya çalışmadı ve merhamet dilemedi. Onun ölüme karşı kararlılığı düşmanlarını bile şaşırttı, çünkü kaderini bir ceza olarak değil, gerçeğe ve erdeme olan bağlılığının doğal bir sonucu olarak gördü.
En sadık takipçilerinden biri olan Criton, gardiyanlara rüşvet vererek ona kaçma şansı teklif etti. Ancak Sokrates, gerçek bir filozofun adaletsiz olsalar bile yasalara saygı duyması gerektiğini savunarak fikri sert bir şekilde reddetti. Onun için kaçmak, kendi prensiplerine ihanet etmek ve felsefi hayatının sahte olduğunu kanıtlamak anlamına gelir.
Sokrates, Plato’nun fedon’unda anlatılan son konuşmasında ruhun ölümsüzlüğünden ve ölümün doğasından bahsetti. Ölümün korkulmaması gerektiğini açıkladı, çünkü bilgenin ruhu sadece bedenden kurtulur ve daha yüksek bir varlığa ulaşır. Öğrencileri, ayrılışlarıyla harap olmuş olsa da, huzuru ve onurlu bir şekilde ölmeye istekli olmalarından etkilendi.
Baldıran otu içme zamanı geldiğinde Sokrates tereddüt etmeden içti. Zehir vücudunu uyuşturana kadar birkaç dakika yürüdü. Son sözleri Criton’a yöneldi: “Criton, Asclepius’a bir horoz borçluyuz. Öde ve borcunu ihmal etme. ” Bu cümle çeşitli şekillerde yorumlanmış ancak çoğu kişi ölümden kurtuluş, ruh için nihai bir iyileşme eylemi olarak bahsettiğine inanıyor.
Sokrates 70 yaşında öldü, etrafı müritleriyle çevrili ve Batı felsefesinin gidişatını belirleyecek bir miras bıraktı. Ölümü düşüncesinin sonu değil, Plato, Aristo ve öğretilerini takip eden herkes tarafından aktarılan entelektüel ölümsüzlüğünün başlangıcıydı.

Antik Yunan filozofu Sokrates, insanlığın entelektüel tarihini en çok etkileyen kişilerden birisidir. Sokrates sadece diyalog yöntemiyle felsefe yapmayı tercih ederek herhangi bir eser yazmadığı için, onun düşünceleri ağırlıklı olarak öğrencisi Platon’un metinlerinde aktarıldığı kadarıyla günümüze ulaşmıştır.
M.Ö. 469-399 yılları arasında yaşayan ve Atina kent devletinin bir üyesi olan Sokrates, kentini yönetenlerle birlikte, retorikçilere, yani söylemlerini güzel konuşma ve hitabet sanatı üzerine inşa edenlere karşı mücadele vermiştir. Çünkü Sokrates’e göre, gerçeğe ulaşmak için, mitos’tan logos’a, yani söylenceden akıl yürütmeye geçmek gerekiyordu. Oysa güzel konuşma ve hitabet yeteneği ile en büyük yalanlar ve yanlışlar, doğru ve gerçek gibi ortaya konabilir, insanlar yanlışın doğru, doğrunun yanlış olduğuna dair ikna edilebilirler. Sokrates’e göre retorikte önemli olan gerçeği kavramak ve bilmek değildir, önemli olan insanları ikna etmektir. Oysa bir kişinin bir konuda ikna olması ve bir şeye inanması, o inancın doğru olduğu anlamına gelmez. Bir şeye inanıyor olmak, o inancın doğruluğunun güvencesi ve gerekçesi olamaz.
Sokrates bu nedenle retorikçilerle filozofları keskin bir biçimde ayırmıştır. Çünkü felsefe bilgelik sevgisidir, filozof da bilgeliği seven ve bilge olmak için çalışan kişidir. Bilge olmak için de gerçeğin bilgisine ulaşmak doğrultusunda mücadele vermek gereklidir. Bu da ancak akıl yürütme ile olanaklıdır.
Sokrates, sorgulanmamış ve irdelenmemiş bir yaşamın yaşanmaya değmeyeceğini söylemiştir. Bu nedenle yaşamı boyunca, ahlak, erdem, adalet, siyaset, devlet, gerçeklik, bilgi, varlık gibi konularda sorgulayıcı ve analitik düşünceler geliştirmiştir. Sokrates ahlakı alışkanlıklara, törelere ve geleneklere indirgememiş, ahlakı erdemli olmakla ilişkilendirmiştir. Alışkanlıklara, törelere ve geleneklere göre yaşamak kolaydır, erdemli olmak ise zordur. Yaşamın amacının iyi bir ruhu taşımak olduğunu söyleyen Sokrates, iyi bir ruhu taşımak için erdemli olmanın zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Sokrates, adalet, cesaret, dostluk gibi değerleri de temel erdemler olarak ortaya koymuştur

Sokrates, erdemli olabilmek için de akıl yürütmenin zorunlu olduğunu vurgulamıştı. Analitik bir zihine sahip olan Sokrates, erdemleri kavramadan erdemli olunamayacağını düşünüyordu. Erdemleri kavramak da onların anlamını, onların tanımını, onların özünü kavramak demekti. Dolayısıyla adaleti adalet yapan şeyin, cesareti cesaret yapan şeyin, dostluğu dostluk yapan şeyin ortaya çıkartılıp kavranmasıyla bu erdemlere sahip olunarak yaşanabilirdi. Bu anlamda teori ve pratik bir bütünün iki parçasıdır.
Sokrates’e göre felsefe sadece teorik bir şey olmadığı gibi, sadece pratik bir şey de değildir. (Bu yazıyı okuyan yorumlar bölümüne artı işareti bıraksın, böylelikle okuyanları anlayıp, onlar arasından bir çekiliş yapıp kitap hediye edeceğim) – Filozof sadece belli başlı eylemlerde ve seçimlerde bulunup, bunların akıl yürütmelerinden ve gerekçelendirmelerinden kaçan kişi olamayacağı gibi, sadece akıl yürütmelerle ve gerekçelendirmelerle uğraşıp bunlardan kopuk yaşayan, düşünceleriyle eylemleri arasında tutarsızlık yaşayan kişi de değildir.
Sokrates bu bağlamda, adalet adını verdiği erdeme o kadar büyük önem vermiştir ki, adalete aykırı eylemlerde bulunan bir kişi olmaktansa, adaletsizliğin mağduru olmanın daha iyi olacağını bile söylemiştir. Çünkü adaletsizliğin mağduru olan kişi acı çeker, ama adalete aykırı eylemde bulunan kişinin karakteri yozlaşır. Adalete aykırı eylemde bulunan kişi iyi bir ruhu taşıyamaz.
Sokrates tüm bu nedenlerden dolayı M.Ö. 399 yılında, Atina kent senatosu tarafından, gençlerin zihinlerini bulandırmak ve tanrılara karşı gelmek suçlamasıyla ölüme mahkûm edilmiştir.
İşte bunlardan dolayıdır ki, Türkiye’nin en çok gereksinim duyduğu şey felsefedir.

ÖRSAN ÖYMEN