Bir Tarihçinin Şeytanla Akademik Kariyeri
1944 yılının Mart ayında Prag’da doğan bebeğin ilk çığlığı güçlü değildi. Hatta doğumu gerçekleştiren doktor sonradan şöyle demişti:
“Bu çocuk ağlamadı… sanki dünyaya geldiği için özür diler gibiydi.”
Adını Kutadgu Bilig Volgalı koydular.
Babası Başkirt kökenli bir tarihçiydi. Annesi de öyle. İkisi de Stalin’in Orta Asya’ya sürgün ettiği Başkurt aydınlarındandı. Sovyet sürgün trenlerinden kaçıp Prag’a ulaşmışlardı. Hayatları boyunca kaçmışlardı ama bir şeyi bırakmamışlardı: kitapları.
Evleri kitap doluydu.
Ama sevgi dolu değildi.
Babası çocuğuna sarılmak yerine şöyle derdi:
“Bak oğlum, Timur’un Semerkant’ı ele geçirmesi aslında stratejik bir zorunluluktu.”
Annesi ninni söylemezdi. Onun yerine Bizans vergi sistemini anlatırdı.
Kutadgu Bilig beş yaşında çok önemli bir şey öğrendi:
İnsan sarılmak yerine dipnot verebilir.
Ve sevgi yerine bibliyografya bırakabilir.
Üniversite yıllarında Kutadgu Bilig olağanüstü bir öğrenciydi.
Sebebi zekâ değildi.
Sebebi sevgisizlikti.
İnsan sevgi görmeyince iki şeyden biri olur:
ya şair
ya profesör
Kutadgu Bilig profesör olmayı seçti.
Ama tarih okudukça hayal kırıklığı büyüyordu.
Gerçek tarih utanç vericiydi.
Krallar çoğu zaman korkaktı.
Savaşlar çoğu zaman saçmaydı.
Halklar çoğu zaman kandırılmıştı.
Ama televizyonu açınca bambaşka bir tarih vardı.
Orada herkes kahramandı.
Orada hiçbir hata yoktu.
Ve Kutadgu Bilig hayatının en büyük keşfini yaptı:
Tarih gerçeklerden değil, iyi anlatılmış yalanlardan oluşur.
Bir gün televizyon programına davet edildi.
Programın adı:
“Tarihin Derin Gerçekleri”
Sunucu heyecanla sordu:
“Hocam, bu savaşın gerçek nedeni nedir?”
Gerçek aslında çok basitti. Vergiler yüzünden çıkan sıradan bir isyandı.
Ama Kutadgu Bilig şöyle dedi:
“Bu savaş milletimizin tarihsel kaderinin kaçınılmaz sonucudur.”
Sunucu gözleri dolu dolu baktı.
“Ne kadar derin bir yorum!”
O gün Kutadgu Bilig üçüncü büyük keşfini yaptı:
İnsanlar gerçeği değil, kendileri hakkında güzel yalanları sever.
Bir süre sonra Viyana’da bir akademik kongrede konuşma yaptı.
Salonda ciddi tarihçiler vardı.
Kutadgu Bilig kürsüye çıktı ve şöyle dedi:
“Bizim tarihimiz dünyadaki en ahlaklı tarihtir.”
Bir Alman tarihçi el kaldırdı.
“Hocam, arşiv belgeleri bunun tersini söylüyor.”
Kutadgu Bilig gülümsedi.
“Belgeler yorum meselesidir.”
Salonda alkış koptu.
O an akademinin de televizyon kadar kolay manipüle edilebildiğini fark etti.
Bir gece Prag’daki eski bir kütüphanede çalışırken karşısına biri oturdu.
Siyah takım elbise.
Sakin bir yüz.
“Sen çok hırslı bir adamsın,” dedi.
Kutadgu Bilig başını kaldırdı.
“Evet.”
“Ünlü olmak istiyorsun.”
“Evet.”
“Ben yardımcı olabilirim.”
“Karşılığında?”
Adam gülümsedi.
“Ruhun.”
Kutadgu Bilig birkaç saniye düşündü.
Bir akademisyen gibi hesap yaptı.
Ruh = metafizik
Ün = gerçek
Sonuç basitti.
“Tamam.”
Adam elini uzattı.
“Ben şeytanım.”
Kutadgu Bilig omuz silkti.
“Ben de tarihçiyim.”
Bundan sonra kariyeri inanılmaz hızlandı.
Televizyon programları.
Gazete köşeleri.
Devlet törenleri.
Bir programda şöyle dedi:
“Biz tarihte hiç hata yapmadık.”
Sunucu ağladı.
Başka bir programda şöyle dedi:
“Biz her zaman mazlumların yanında olduk.”
Program reyting rekoru kırdı.
Kutadgu Bilig artık sadece bir profesör değildi.
Bir mit üreticisiydi.
Sonunda devlet onu Ulusal Tarih Müzesi’nin müdürü yaptı.
Artık resmi tarih onun elindeydi.
Bir gün müzeyi gezen bir çocuk sordu:
“Amca burada neden hiç yenilgimiz yok?”
Kutadgu Bilig gülümsedi.
“Çünkü biz sadece zaferleri sergiliyoruz.”
Çocuk tekrar sordu:
“Peki yenilgiler nerede?”
Kutadgu Bilig cevap verdi:
“Arşivlerde.”
Çocuk üçüncü soruyu sordu:
“Peki arşivler nerede?”
Kutadgu Bilig sustu.
Çünkü arşivler kapalıydı.
Yıllar geçti.
Kutadgu Bilig yaşlandı.
Bir gece müzedeki ofisinde o adam tekrar ortaya çıktı.
“Hatırlıyor musun?” dedi.
Kutadgu Bilig başını salladı.
“Ruhumu almaya geldin.”
Şeytan güldü.
“Hayır.”
“Sen zaten ruhunu kaybettin.”
“Cezan başka.”
Kutadgu Bilig kısa süre sonra öldü.
Gazeteler şöyle yazdı:
“Büyük tarihçi hayatını kaybetti.”
Televizyonlar dedi ki:
“Ulusun hafızasıydı.”
Müzede heykeli dikildi.
Ama ruhu cehenneme gitmedi.
Şeytan ona şöyle dedi:
“Sen insanları manipüle etmeyi sevdin.”
“Şimdi aynı şeyi tersine yapacaksın.”
Kutadgu Bilig’in ruhu dünyada kaldı.
Bir bedenden diğerine giriyordu.
Bir gazeteciye.
Bir akademisyene.
Bir televizyon yorumcusuna.
Ve her seferinde aynı şeyi söylüyordu:
“Size yıllarca yalan söyledik.”
Programlar kesiliyordu.
İnsanlar kovuluyordu.
Ama Kutadgu Bilig çoktan başka birine geçmiş oluyordu.
Yıllar sonra Kutadgu Bilig şeytana sordu:
“Sen gerçekten kimsin?”
Şeytan güldü.
“Ben şeytan değilim.”
“Ben insanların duymak istediği yalanım.”
Kutadgu Bilig şaşırdı.
“Peki gerçek şeytan kim?”
Şeytan televizyon ekranını gösterdi.
Orada bir tarih programı vardı.
Sunucu şöyle diyordu:
“Gerçekleri konuşacağız.”
Ama kimse gerçeği konuşmuyordu.
Şeytan fısıldadı:
“Gerçek şeytan benim değil.”
“Gerçeği duymak istemeyen kalabalık.”
Kutadgu Bilig Volgalı o an anladı.
Şeytanla anlaşma yapmamıştı.
Sadece insanların duymak istediği şeyleri söylemişti.
Ve dünyada bundan daha güçlü bir şey yoktu.
Çünkü insanlar yalanı sever.
Ama gerçeğe gülerek inanmazlar.