Home Köşelerden İsmail Engin “Hazreti Ali Cenknâmeleri”, İsmail Engin
İsmail Engin - Köşelerden - 23. Oktober 2020

“Hazreti Ali Cenknâmeleri”, İsmail Engin

“Ejderha”dan çıktık yola…
“Hazreti Ali Cenknâmeleri”, onun savaşlarını ve kahramanlıklarını hikâyeleştiriyor; kerametlerini içeriyor.
“Hazreti Ali Cenknâmeleri”; Kesikbaş Hikâyesi, Geyik Hikâyesi, Güvercin Hikâyesi, Deve Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi gibi halk edebiyatının İslam dönemine ait dinî – sosyal – ahlâki hikâyeleridir. Doğal olarak önceleri sözlüdür; sonraları yazıya geçirilmiştir.
Örneğin, Şeyyâd İsa, Hz. Ali’nin Salsal adlı dev ile yaptığı cengi anlattığı Salsalnâme’yi, 13. yüzyılda yazmıştır.
“Cenknâme geleneği”ni Osmanlı’nın ilk döneminde Dursun Fakı başlatır.
Cenknâmelerde Hazreti Ali, koruyucudur, yol göstericidir, bilgedir ve kahramandır.
Hazreti Ali, cenknâmelerde olağanüstü güçlerle karşımıza çıkar; ejderhalarla, devlerle ve cadılarla savaşır.
Buradaki dev ve ejderhalar, kötülüğü sembolize eder.
Hazreti Ali cenknâmelerde kötülükle mücadele eder, onu yener; böylece halk nezdinde koruyucu bir zırha ve kahramana bürünür.
Hazreti Ali cenknâmelerinde, mezheplerin dışında bir “Müslümanlık” vardır.
Bu cenknâmelerde, İslam büyüklerinin “hayat hikâyeleri”ne ve onların “kahramanlıkları”na da yer verilir.
Öte yandan, “Hayır duası”, “Besmele”, “İsmi Âzam duası”, “namaz”, “Fâtiha Sûresi”, “Kelime-i Şahadet”, “abdest”, “Hak Teâlâ’ya şükretmek”, “Ayetel Kûrsî” gibi İslâmi motifler önemli yer tutar.
Hz. Ali cenknâmelerinde, “Müslümanlaş(tır)ma” da vardır; Müslüman olmayanların “Müslümanlığı seçmesi” de vardır…
“Haverzemin”, “Hz. Ali Devler Ülkesinde ve Malik Ejder”, “Kubbe-i Mıknatıs”, “Billur Dağı”, “Kan Kalesi”, “Ejder Kalesi” gibi Hazreti Ali Cenknâmeleri’nde “ejderha” önemli bir motiftir.
Ejderha, kötülüğü, zulmü sembolize eder. Hazreti Ali bazan ejderhayı bir vuruşta ortadan ikiye biçer; bazan onu tabut içinde öldürür.
Ejderhadan kurtulmak için Hazreti Ali’den yardım isteyenler, kendilerini ejderhadan kurtarırsa, Müslüman olacaklarını belirtirler; sonuçta Müslüman olurlar.
Bu nedenle Aleviliğin İslam dışı anlayışı, doğrudan cenknâmelerdeki Hazreti Ali motifini hedef alır; “bizim Ali’miz değildir” der…
Bir sonraki postta Hacı Bektaş Veli ve Sarı Saltuk’u ele almayı düşünüyorum…

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert.

Check Also

ALİ’ YE BAĞLI

Bizim erkanımız, bizim yolumuzAllah bir Muhammet, Ali’ye bağlıSer çeşmeden sunulmuştur dol…